මවිත : Mawitha.com : All the latest Sri Lanka and world breaking news and current affairs in Sinhala

Hot

mawitha

Classified_Ad_Above_All_News

Stay Safe

Classified_Ad_News_Top

Sep 30, 2022

චීනයේ මොකද වෙන්නේ?

September 30, 2022
චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් උස්බෙකිස්තානයේ, සමර්කාන්ද් අගනුවර, ‘ෂැංග්හායි ආර්ථික සහයෝගීතා සමුළුව’ ට සහභාගී වී සිට, සමුළුව අවසන් වීමටත් පෙර, යළි හදිසියේ ම වාගේ චීනයේ බීජීං අගනුවර බලා පැමිණියේ සැප්තැම්බර් 16 වැනිදාය. එසේ පැමිණි චීන ජනාධිපතිවරයා ගැන ‘කසුකුසුවක්’ නිර්මාණය විය.

එම ‘කසුකුසුව’ පුවත් මවන්න විය. ‘කසුකුසුව’ නිර්මාණය වූයේ, චීන රජයේ උදහසට ලක් වී, චීනයෙන් පිටුවහල් වී, ඇමෙරිකාවේ නිව්යෝක් නුවර ජීවත් වන මාධ්‍යවේදිනියක ගෙනි. ඇය ජෙනිෆර් සෙන්ග් ය. 

චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් නිවාස අඩස්සියට පත් කෙරුණු බවත්, හමුදා රථ බෙයිජීං අගනුවර සැරිසරන බවත්, කිසිදු සාධාරණ හේතුවක් නොමැතිව, චීන ගුවන් ගමන් සියයට 60 ක් නවත්වා දැමුණු බවත් ජෙනිෆර් සෙන්ග් සිය ට්විටර් ගිණුම ඔස්සේ පවසා තිබුණි. 

චීනයේ උදහසට ලක් වී, චීනයෙන් පිටුවහල් වුණු තවත් මාධ්‍යවේදීහු කීප දෙනෙක් ද ඔවුන්ගේ ට්විටර් ගිණුම් ඔස්සේ ජෙනිෆර් සෙන්ග්ට සහාය දක්වමින් චීනයේ හමුදා කුමන්ත්‍රණය ගැන කරුණු දක්වන්නට වූහ. 

 එම ට්විටර් පණිවුඩ උපුටා දක්වමින්, චීන ජනාධිපති ජින්පින් නිවාස අඩස්සියට යොමු කෙරුණු බවත්, හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් සිදුවන බවත් වැඩි වැඩියෙන් පුවත් පළ වන්න වූයේ ඇමෙරිකා මාධ්‍ය, ඇමෙරිකා හිතවාදී බටහිර මාධ්‍ය සහ ඉන්දීය මාධ්‍ය ඔස්සේය. මේ සම්බන්ධයෙන් චීන රජය කිසිවක් පැවැසුවේ නැත. 

ඔවුන් නිහඬ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළේය. පසුගිය 16 වැනිදා සිදුවූයේ කුමක්ද? චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් නිවාස අඩස්සියට පත් කෙරුණේද? හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් සිදුවූ​යේද? මෙම ප්‍රශ්නවලට තවමත් හරිහැටි පිළිතුරු නොමැත. 

දේශපාලන විශ්ලේෂකයන්ට අනුව, ‘කුමන්ත්‍රණය’ පිළිබඳ අදහස හුදෙක් ‘සිතුවිල්ලක්’ පමණි. එසේ වුවත්, මෙම ‘සිතුවිල්ල’ ඇමෙරිකන් මෙන්ම චීන මාධ්‍යවල ප්‍රධාන පුවත බවට පත් විය. ඇමෙරිකාව මෙන්ම ඉන්දියාව ද චීනය සමග හිත් අමනාපකම් පැවැතීම ඊට ප්‍රධාන හේතුවය. ෂැංග්හායි සමුළුවට සහභාගී වෙමින්, උස්බෙකිස්තානයේ සමර්කාන්ද් අගනුවර සිටි ෂී ජින්පින් ජනාධිපති ධුරයෙන් නෙරපා දැමීමට චීන දේශපාලනඥයන් පිරිසක් කුමන්ත්‍රණය කළ බවය. 

මෙම ‘කුමන්ත්‍රණකරුවන්’ අතර ඉදිරියෙන්ම සිටින්නේ චීනයේ හිටපු ජනාධිපතිවරයකු වන හූ ජින්තාවෝ ය. දෙවැනි කුමන්ත්‍රණකරු චීනයේ හිටපු අග්‍රාමාත්‍යවරයකු වන වෙන් ජියාබෝ ය. මොවුන් දෙදෙනා පසුපස සිටින්නේ චීන ‘කොමියුනිස්ට් පක්ෂ දේශපාලන පාලක මණ්ඩලය’ සහ එම පාලක මණ්ඩලයේ ප්‍රබල සාමාජිකයකු වන සොංග් පිංග් ය. 

ජනාධිපති ධුරයෙන් නෙරපා දැමීමට පෙර, පළමුවෙන් ෂී ජින්පින් සේනාධිනායක ධුරයෙන් ඉවත් කිරීම කුමන්ත්‍රණකරුවන්ගේ අරමුණ වී තිබුණැයි ඉන්දීය මාධ්‍ය වාර්තා පෙන්වා දුන්නේය. තමන්ට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණයක් සිදුවන බව සමර්කාන්ද් අගනුවර සිටි ෂී ජින්පින්ට දැනගන්න ලැබුණු බවත් සමර්කාන්ද් ‘ෂැංග්හායි සමුළුව’ අවසන් වීමට පෙර, සැප්තැම්බර් 16 වැනි චීන ජනාධිපතිවරයා පෙරළා චීනය බලා පැමිණි බවත් ඉන්දීය මාධ්‍ය වාර්තා වැඩි දුරටත් පැවැසීය. 

ජනාධිපතිවරයා නිවාස අඩස්සියට පත් කෙරුණු බවට ‘කසුකුසුවක්’ පැතිර ගියේ ඉන් අනතුරුවය. මෙම කුමන්ත්‍රණය සම්බන්ධයෙන් පුවත් සවිස්තරාත්මකව පළ කෙරුණේ ‘නිව් ටැංග් ඩයිනැස්ටි ටීවී’ (එන්.ටී.ඩී. ටීවී) නාළිකාව ඔස්සේය. ‘නිව් ටැංග් ඩයිනැස්ටි ටීවී’ යනු චීනයේ තහනමට ලක් වුණු ‘ෆලුන් ගොංග්’ නමැති ‘නියෝ ආධ්‍යාත්මික’ කණ්ඩායමේ අනුග්‍රහය ලබන රූපවාහිනී නාළිකාවකි. 

උස්බෙකිස්තානයේ සමුළුවට සහභාගී වීමට පෙර පැවැත්වුණු චීන ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩල සැසියට මෙන්ම, ජාතික හමුදා සම්මන්ත්‍රණයට ද ජනාධිපති ෂී ජින්පින් සම්බන්ධ කර ගැනුනේ නැතැයි ‘නිව් ටැංග් ඩයිනැස්ටි ටීවී’ නාළිකාවේ පුවතක් පළ විය.

ෆලුවාන් ගොංග් යනු 1990 දශකයේ චීනයේ ආරම්භ වුණු නව ආගමික සංවිධානයකි. මාධ්‍යවේදිනී ජෙනිෆර් සෙන්ග් නිකුත් කළ ඇගේ පළමු ට්විටර් පණිවුඩයේ සඳහන් වූයේ සැප්තැම්බර් 21 වැනිදාට නියමිතව තිබුණු ගුවන් ගමන් කිසිදු හේතුවක් නැතිව, 16,602 ක් හිටිහැටියේ අවලංගු කෙරුණු බවය. ජෙනිෆර් සෙන්ග්ගේ දෙවැනි ට්විටර් පණිවුඩයේ සඳහන් වූයේ විශේෂ හමුදා නියෝගයකින් ගුවන් ගමන් 9,583 ක් අවලංගු කෙරුණු බවය. 

 ඩෲ තොම්ප්සන් ඇමෙරිකා රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවය කළ නිලධාරියෙකි. ගුවන් යානා අවලංගු වීම සම්බන්ධයෙන් ඔහු පවසන්නේ එල්ල වන මේ ‘කසුකුසුව’ කිසිදු පදනමක් නැති බොරුවක් බවය. ගුවන් යානා අවලංගු කිරීම සිදු වූයේ ‘කොවිඩ් 19’ වසංගතය හේතුවෙන් සහ හමුදා අභ්‍යාස හේතුවෙන් යැයි හෙතෙම පැහැදිලි කර තිබේ.​ 

හමුදා කුමන්ත්‍රණය පිළිබඳ කතාව කලබල විය යුතු දෙයක් නොවන බව ද ඩෲ තොම්ප්සන් වැඩි දුරටත් පවසා තිබේ. ගුවන් ගමන් හිටිහැටියේ නවතා දැමීම සිදුවූයේ ‘කොවිඩ් 19’ වසංගතය හේතුවෙන් පනවා ඇති සෞඛ්‍ය නීතී රීති නිසා යැයි ඩෲ තොම්ප්සන් පවසයි. 

මේ අතර, ඉන්දු පැසිෆික් දේශපාලන තීරු ලිපි රචකයකු වන ආදිල් බ්‍රාර් පෙන්වා දෙන්නේ චීනයේ කිසිදු ආකාරයක කුමන්ත්‍රණයක් සිදුනොවන බවය. ජනාධිපති ෂී ජින්පින් නිවාස අඩස්සියට පත් කරන්න ඇත්තේ, ‘කොවිඩ් 19’ නීතිරීතිවලට අනුව, ඔහු විදේශ සංචාරයක සිට පැමිණි නිසා යැයි ආදිල් බ්‍රාර් පැහැදිලි කර ඇත. ජනාධිපති ජින්පින් සහ එරට දේශපාලන ප්‍රබලයන් අතර හෝ හමුදා ප්‍රධානීන් අතර හෝ කිසිදු අර්බුදයක් නැති බව ද ආදිල් බ්‍රාර් වැඩි දුරටත් පෙන්වා දී ඇත. 

මේ අතර නිවාස අඩස්සියට පත් කෙරුණැයි කී චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින්, පසුගිය 28 වැනිදා ප්‍රසිද්ධියේ පෙනී සිටියේය. ඒ, බෙයිජීං අගනුවර ප්‍රදර්ශනයකට සහභාගී වෙමිනි. තමන් තව දුරටත් රටේ නායකයා බවත්, බලය ඇත්තේ තමන් සතුව බවත් පෙන්වීමට ෂී ජින්පින් එය අවස්ථාවක් කර ගත්තේ යැයි ද මාධ්‍ය වැඩි දුරටත් වාර්තා කළේය. 

ලෝක ආර්ථික බලවතුන්ගේ ලැයිස්තුවේ දෙවැනි ස්ථානයේ සිටියත්, බටහිර දේශපාලන විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන ආකාරයට, චීනය මේ වනවිට අර්බුද රැසකට මුහුණ දෙයි. 

චීන ආර්ථිකය දුර්වල වෙමින් පවතී. ඊට එක් ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ ‘කොවිඩ් 19’ වසංගතය සහ වසංගතය පාලනයට චීන රජය සහ සෞඛ්‍ය අංශ ගත් වැඩපිළිවෙළය. මෙම වැඩපිළිවෙළ ජනතාව නොසන්සුන් කිරීමට හේතුවක් වී ඇත.

ඉතිහාසයේ මීට පෙර නොදුටු ආකාරයට චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් සහ ඔහුගේ ප්‍රතිපත්තිවලට එරෙහිව ජනතා අප්‍රසාදයක් ගොඩ නැගෙමින් පවතී. ජනාධිපති ෂී ජින්පින්ගේ තීන්දු තීරණ හේතුවෙන් චීනය ඇමෙරිකාව ඇතුළු බටහිර රටවල් අතරේ ඇයි හොඳයිකම් පළුඳු වී ගොසිණි. 

තායිවානය මුල්කොට ගනිමින් චීනයත් ඇමෙරිකාවත් අතර අර්බුදයක් නිර්මාණය වී ඇත. චීනය රටවල් රැසකට (ශ්‍රී ලංකාව ද ඇතුළුව) ණය ලබා දී ඇති අතර, ලෝකය තුළ චීන ප්‍රතිරූපය හානි වීමට මෙම ණය ලබා දීම හේතුවක් වී ඇත. චීන සුළු ජාතිකයන් වන උයිගුර් මුස්ලිම්වරුන් මුල්කොට ගනිමින් චීනයට මානව හිමිකම් කඩකිරිමේ චෝදනා එල්ල වෙයි. මෙම කරුණු කාරණා චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රබලයන් අතරේ අප්‍රසාදයක් ගොඩ නැගීමට හේතුවක් වී ඇත.

චීන ජනතා විමුක්ති හමුදාව යනු ජාතික හමුදාවක් නොවන බවත්, එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ‘අතකොළුවක්’ යැයි බොහෝ දේශපාලන විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහසය. චීන ජනතා විමුක්ති හමුදාව හරහා ඉස්මතු වන්නේ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව බිහි කිරීමේ පියා මාඕ සේතුංගේ දර්ශනයයි. 

චීන ජනතා විමුක්ති හමුදාව සැමවිටම චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ තීන්දු තීරණවලට ගරු කළ යුතු වන අතර, හමුදාව පාලනය කරන්නේ ද කොමියුනිස්ට් පක්ෂයයි. ඒ අනුව, චීන ජනතා විමුක්ති හමුදාව කිසිම අවස්ථාවක හමුදා කුමන්ත්‍රණයකට නොයනු ඇතැයි දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පැහැදිලි කරති.
තව කියවන්න

ග්‍රහකයේ හැපුණු රොබෝ

September 30, 2022
වසර මිලියන 65 කට පෙර, ඩයිනසෝරයන් මිහිමත රජ කරද්දී, පෘථිවිය ජීවයෙන් පිරුණු තැනක් විය. ඒත්, සැතපුම් 6 ක් පළල යෝධ ගල් කැබැල්ලක් ඒ සියල්ල වෙනස් කළේය. එය පෘථිවියේ හැපුණේ න්‍යෂ්ටික බෝම්බ 10 ක් එකවර පුපුරැවා හැරියාක් මෙනි. ට්‍රිලියන ගණනක් දූවිලි සහ පස්, පෘථිවි වායු ගෝලයට මුසුවී, පෘථිවිය වසා ගත්තේ, වසර දහස් ගණනකට හිරු එළිය නොවැටෙන ආකාරයටය. අතීතයේ, එවැන්නක් සිදුවූයේ නම්, යළිත් එවැන්නක් සිදුවිය හැකිය. ප්‍රශ්නය, ඒ කවදාද? යන්නයි. 

පෘථිවියට තර්ජනයක් විය හැකි ආකාරයේ, දැවැන්ත ග්‍රහක රැසක් විශ්වයේ සැරිසරයි. ඒවායින් බොහොමයක් හඳුනා ගෙන ඒවායේ ගමන් මඟ ගණනය කිරීමට නාසා ආයතනය සමත් වී සිටී. මෙම ග්‍රහක ගැන නාසා විද්‍යාඥයන් පමණක් නොව, සෙසු තාරකා විද්‍යාඥයන් ද විමසිල්ලෙන් පසුවෙයි. 

ග්‍රහක යනු විශ්වයේ පාවෙන ප්‍රමාණයෙන් විශාල ග්‍රහලෝක සහ චන්ද්‍රයන්ගේ කැබලිය. මේවා මෙසේ කැබැලි වී ඇත්තේ විශ්වය ආරම්භයේ දී සිදුවුණු ඝට්ටන සහ පිපිරීම් නිසාය. පෘථිවියේ හැපී අනතුරක විය හැකි යෝධ ග්‍රහක 8,000 කට වඩා හඳුනාගෙන ඇතැයි තාරකා විද්‍යාඥයෝ පවසති. 

ඒ අනුව, අවුරුදු මිලියන 65 කට පෙර ඩයිනසෝරයන් වඳවී ගිය අයුරින් ග්‍රහකයක් පෘථිවියේ ගැටී අපගේ විනාශය සිදුවීමට ඉඩ ඇත. එසේ නම්, පෘථිවිය බේරා ගැනීමට කළ යුත්තේ කුමක්ද? නාසා ආයතනය, ‘ඩාර්ට්’ යන නමින් නම් කළ මෙහෙයුම් අභ්‍යාසය ආරම්භ කළේ මේ නිසාය. ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුම පසුගිය 26 වැනිදා සාර්ථකව අත්හදා බැලීම සිදුවිය. ‘ඩාර්ට්’ යන්නෙහි අර්ථය ‘ග්‍රහක මඟ වෙනස් කිරීමේ පරීක්ෂණය’ යන්නය.

ඩාර්ට්’ මෙහෙයුමේ අරමුණ වූයේ රොබෝ අභ්‍යවකාශ යානයක්, ග්‍රහකයක හැප්පීමට සලස්වා, එම ග්‍රහකයේ ගමන් මග වෙනත් අතකට යොමු කිරීමය. ඩාර්ට අනාගතයේ දිනෙක පෘථිවියේ හැපීමට යෝධ ග්‍රහකයක් පැමිණෙන්නේ නම්, එම ග්‍රහකයට යානයක් යවා එම යානය එහි ගැටෙන්නට සලස්වා, (එහිදී රොබෝ යානව විනාශ වෙයි) ග්‍රහකයේ ගමන් මග වෙනස් කර, එය පෘථිවිය මග හැර යෑමට සැලැස්විය හැකි බව ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුම සාර්ථක වීමත් සමඟ නාසා විද්‍යාඥයෝ පවසති. 

නාසා ආයතනය විශ්වය ගවේෂණයට රොබෝ යානා යවා ඇත. ග්‍රහලෝක ගවේෂණයට පමණක් නොව ග්‍රහක ගවේෂණයට ද රොබෝ යානා යවා ඇත. ඇතැම් යානා සාර්ථකව නියමිත මෙහෙයුම් සම්පූර්ණ කළේය. ඇතැම් යානා අසාර්ථක වී ග්‍රහලෝක මතට කඩා වැටුණි. ‘ඩාර්ට්’ යනු නාසා ආයතනය හිතාමතා ග්‍රහකයකට හැප්පී විනාශ වීමට නිපදවූ පළමු රොබෝ යානයයි. මෙය නාසා ආයතනය හිතාමතා රොබෝ යානයක් ග්‍රහකයක හැපීමට සැලැස්වූ පළමු අවස්ථාව ද වන්නේය. 

 වසර ගණනක් සැලැසුම් කිරීමෙන් පසු, නාසා විද්‍යාඥයන්, ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුම ආරම්භ කළේ පසුගිය 2021 වසරේ නොවැම්බරයේය. ඩාර්ට්’ මෙහෙයුමට අදාළ ‘ඩාර්ට්’ රොබෝ යානය, පසුගිය නොවැම්බර් 24 වැනිදා 'ෆෝල්කන් 9' රොකට්ටුවක ආධාරයෙන් පෘථිවි කක්ෂයට තල්ලු කෙරුණි. ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුම සඳහා නාසා ආයතනය 'ස්පේස් එක්ස්' පෞද්ගලික අභ්‍යවකාශ සමාගම සමඟ එක් වී කටයුතු කළේය. 

‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුමට වැය වුණු මුදල ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 325 කි. නාසා ආයතනය 'ඩාර්ට්' මෙහෙයුම සැලැසුම් කළේ 2017 වසරේදීය. 'ඩාර්ට්' යානය නිපදවීමට නාසා ආයතනය මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කළත්, යුරෝපා සහ ජපන් අභ්‍යවකාශ ආයතනවල ද තාක්ෂණික සහාය ද ඊට හිමිවිය. 'ෆෝල්කන් 9' යනු 'ස්පේස් එක්ස්' සමාගම නිපදවා ඇති අධිබලැති රොකට්ටුවය. 

රොකට්ටුවෙන් මිදුණු යානය, විශ්වයේ ඈතට ගමන් ආරම්භ කළේය. 'ඩාර්ට්' යානය රැගත් 'ෆෝල්කන් 9' රොකට්ටුව අභ්‍යවකාශය බලා යෑම සිදුවූයේ කැලිෆෝනියාවේ 'වැන්ඩෙන්බර්ග් ස්පේස්ෆෝස්' අභ්‍යවකාශ කඳවුරෙනි. පෘථිවි කක්ෂයට ගිය පසු 'ඩාර්ට්' ග්‍රහකය බලා ගමන් ඇරැඹුවේ, පළමුවෙන් පෘථිවියේ ගුරුත්වාකර්ශණ බලය යොදා ගනිමින් හිරු වටා යමිනි.

'ඩාර්ට්' යානය වසරක පමණ කාලයක් තිස්සේ විශ්වයේ ඈතට ඈතට ගමන් කරමින් දැන් අදාල ඉලක්කය බලා පැමිණියේය. ‘ඩාර්ට්’ රොබෝ යානයේ ඉලක්කය ග්‍රහක දෙකකි. ‘ඩයිමෝෆස්’ සහ ‘ඩිඩිමොස්’ යනු එම ග්‍රහක දෙකය. ‘ඩයිමෝෆස්’ කුඩාය. ‘ඩිඩිමොස්’ විශාලය. එකිනෙකට සමීප ලෙස පිහිටි මෙම ග්‍රහක යුගල හිරු වටා ගමන් කරන අතර, පසුගිය 26 වැනිදා සිට ඔක්තෝබර් පළමු වැනිදා තෙක්, පෘථිවියේ සිට කිලෝ මීටර් මිලියන 6.8 ක් දුරින් පිහිටයි. ‘ඩාර්ට්’ යානයට උපදෙස් ලබා දී ඇත්තේ ‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකයේ හැපීමටය. 

ඒ අනුව, රොබෝ යානය, ‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකයේ හැපීම සිදුවූයේ පසුගිය 26 වැනිදාය. මෙහෙයුම් අභ්‍යාසය සාර්ථක විය. ‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකයේ ගමන් මග වෙනස් කිරීම ‘ඩාර්ට්’යානය සමත් විය. ඝට්ටනයෙන් පසු ග්‍රහකයේ ගමන් මඟ තත්පරයකට මිලිමීටර් ගණනකින් වෙනස් වූ බව නාසා විද්‍යාඥයන් පැවැසුවේ මහත් ආඩම්බරයෙනි. 

‘මේක ඇත්තටම ලෝකයට ඉතාමත් වැදගත් පෙරහුරු මෙහෙයුමක්. මෙහෙයුම සාර්ථකයි. මිනිස් වර්ගයාගේ පැවැත්ම තීරණය කරන්න මේ මෙහෙයුමට අනාගතයේ හැකිවේවි. සැකයක් නැහැ. අනාගතයේ ග්‍රහක අනතුරකින් පෘථිවිය බේරා ගැනීමට ඇති එකම විසඳුම මෙයයි’ යැයි නාසා විද්‍යාඥයෝ පැහැදිලි කළහ. 

දකුණු අප්‍රිකාවේ, ස්ථාපිත කර ඇති විශ්වය නිරීක්ෂණය කරන දුරේක්ෂ සහ ඉතාලියේ රෝමය කේන්ද්‍රකොට ගත් ‘වර්චුවල් ටෙලස්කෝප් ප්‍රෙජෙක්ට් ව්‍යාපෘතිය එක් වී, ග්‍රහක ඝට්ටනය පෘථිවි අපට දකින්න සැලැස්වූ අතර, එය සජීවීව නාසා ආයතනයේ නිල වෙබ් අඩවිය හා සම්බන්ධ ‘නාසා ටීවී’ යූ ටියුබ් නාළිකාව ඔස්සේ නැරුඹීමට අවස්ථාවක් ලැබුණි. ඝට්ටනයේ දී ග්‍රහකයේ දීප්තිය වෙනස්වීම, පසුව එහි ගමන් මග වෙනස් වීම ‘නාසා ටීවී’ හරහා ඕනෑම කෙනකුට නැරුඹිය හැකි විය. 

‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකය මෙම මෙහෙයුම සඳහා තෝරා ගැණුනත්, ‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකයයෙන් හෝ ‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකයෙන් හෝ පෘථිවියට අනතුරක් නොමැති බව ද නාසා විද්‍යාඥයන් පවසා තිබුණි. ‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකය, ‘ඩිඩිමොස්’ ග්‍රහකය වටා එක් වටයක් යෑම සිදුවන්නේ පැය 11 ක් සහ මිනිත්තු 55 කට වරකි. එය ඉතා නිවැරදිව, දශමයක් හෝ ප්‍රමාද නොවී සිදුවන්නකි. ‘ඩාර්ට්’ යානය. ‘ඩයිමෝෆස්’ ග්‍රහකයේ හැපීමෙන් පසු, ග්‍රහකයේ ගමන් මග මිනිත්තු 10 කින් වෙනස් විය. පෘථිවි දුරේක්ෂවලට එම වෙනස පැහැදිලිව දකින්න ලැබුණි.

෴ උපුටා ගැනීම - Daily Mail
තව කියවන්න

ගත්කතුවර වංශකතාවේ නොමැකෙන නාමය

September 30, 2022
ප්‍රවීණ ලේඛක ජයකොඩි සෙනෙවිරත්නයන් ඉකුත් දා දැයෙන් සමුගත්තේය. ඔහු මෙරට සාහිත්‍ය කලාවට සුවිසල් මෙහෙවරක් ඉටුකළ, ශ්‍රී ලාංකේය ගත්කතුවර වංශකතාවේ නොමැකෙන නාමයක් තැබූ ලේඛකයකු බව අමුතුවෙන් කිවයුතු නැත. සෙනෙවිරත්නයන් වියෝ වූ ශෝකජනක පුවත වාර්තාවූයේ ද ‍කොළඹ බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ සම්මන්ත්‍රණ ශාලා පරිශ්‍රයේ දී කොළඹ ජාත්‍යන්තර පොත් ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වෙමින් තිබූ කාලයේදීය. 

වැඩිහිටි, තරුණ භේදයකින් තොරව මෙවර පොත් ප්‍රදර්ශනයේදීත් පාඨකයෝ ඔහුගේ කෘතීන් සොයමින් පොත් කුටි අතර සැරිසැරූහ. කලුතර නගරයේ සුන්දර ගම්මානයක් වන රෙමුණගොඩ ගම්මානයේ ව්‍යාපාරිකයකු වූ ජයකොඩි දොන් පීරිස් මහතාගේ සහ ගමගේ දෝන පොඩිනෝනා මහත්මියගේ පස්වන දරුවා ලෙස 1936 වසරෙ මාර්තු මාසෙ 20 වැනිදා උපත ලැබූ ජයකොඩි සෙනෙවිරත්නයන් ඉකුත් 21 වැනිදා මියයන විට 86 වැනි වියෙහි පසුවිය. 

අතිශය ජනාදරය දිනූ නවකතා 68 සහ තවත් කෘතීන් ගණනාවක් ඔහු මෙරට සාහිත්‍ය ක්ෂේත්‍රයට දායාද කළේය. කලුතර රජයේ පාසැලේ මූලික අධ්‍යාපනය ලැබූ සෙනෙවිරත්නයන් ඉන්පසු බොම්බුවල බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසලෙන් 5 ශ්‍රේණිය ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සමත්ව කලුතර තිස්ස මධ්‍යමහා විද්‍යාලයට ඇතුලත් විය. 

සෙනෙවිරත්න වයස අවුරුදු 16 පමණ සිටම කෙටි කතා ලියා පුවත්පත්වලට යොමු කළ අතර ඒවා දිනමිණ ආදී පුවත්පත්වල පළ වී ඇත. ඔහුගේ පළමු කෘතිය වූ "ආදර ගඟ ගලන දෑස" නවකතාව 1986 වසරේදී පළ වූ අතර ඔහු සිය ලේඛන දිවියේ 70 වසරක කාලය තුළ නවකතා මෙන්ම කෙටි කතා සංග්‍රහයන් ද ළමා කෘතීන් හා යොවුන් කෘතීන් ද ගණනාවක් ලියා පළ කළේය.

'සිත්තරෙකුට පෙම් බැඳ', 'දෙමස්සිනෝ', 'මිහිඳුම් සළු', 'රන තිසරු', 'නොමැරෙන මිනිස්සු', 'සොල්දර ගෙදර', 'අග මෙහෙසිය', 'කුමාරිහාමි', 'වක්කලම', 'පටලැවිල්ල', 'වජිරපාණි', 'රූමතිය', 'බකිනි මල', 'රන් තරුව', 'පංචකල්‍යාණි', 'සුන්දර සහ දේවින්ද', 'පිනි පලස', 'ස්වරණ වර්ණ', 'උරචක්‍රමාලය', යන කෘතීන් ඔහු විසින් රචනා කළ කෘතීන් අතර වේ. 

මේ අතරින් "මිහිඳුම් සළු" නවකතාව සුනිල් ආරියරත්නයන් විසින් සිනමා පටයකට තෝරා ගත් අතර එහි තිර පිටපත ලිවුවේද සෙනෙවිරත්නයන් ය . ඔහුගේ "කුමාරි හාමි"නව කතාව සඳහා 1984 වසරේ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය ද හිමිවිය. කුමාරි හාමි ටෙලි නාට්‍යයට පාදක වූයේද මෙම නවකතාවයි. 

එතුමා ලියූ 'නොමැරෙන මිනිස්සු', 'නිකිණි වැස්ස' , 'දහස්ගව්දුර' (සහෝදරයෙක්) ආදී නවකතා කිහිපයක් පසුකලෙක ටෙලි නාට්‍යයට නැගිනි. ජයකොඩි සෙනෙවිරත්නයන් දියනියන් දෙදෙනකුගේ පියෙකි. මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂක වරයෙකු ලෙස සිය රාජ්‍ය ‍සේවයට එක්ව සිටි සෙනෙවිරත්නයන් 1990 වසරේ දී විශ්‍රාම ලබා පසුව පූර්ණ කාලීනව ලේඛන කටයුතුවල නිරත විය. 

ඔහුගේ දේහය එතුමන් බොහෝ කලක් පදිංචිව සිටි ගම්පහ කිරිදිවැල නිවසේ තැන්පත් කර තිබූ අතර, අවසන් කටයුතු ඉකුත් සෙනසුරාදා (24) පස්වරුවේ සිදුකෙරිණි. සෙනෙවිරත්නයන් දැයෙන් සමුගෙන ගිය ද ඔහුගේ නාමය මෙරට ගත්කතුවර වංශ කතාවෙහි නොමැකී සදා පවතිනු ඇත. 

෴ ඩයනා උදයංගනී 
උපුටා ගැනීම - ලංකාදීප
තව කියවන්න

Sep 25, 2022

අපේ පෑන අපි හිතනවාට වඩා බලවත්

September 25, 2022
කුඩා කළ පටන් ලිවීමට ඇළුම් කළ, මාධ්‍යවේදිනියක වීමේ සිහිනය සැබෑ කරගත්, ඩයනා උදයංගනී දක්ෂ මාධ්‍යවේදිනියක පමණක් නොව, දක්ෂ නවකතාකාරියකි. ‘තරු සිනාසුණා දුරකින්’ ඇගේ පළමු නවකතාවය. මේ වනවිට, ඇගේ අතින් ලියැවුණු නවකතා ගණන 5 කි. එකිනෙකට වෙනස් ආකාරයේ ආදර කතා පහක් ඇගේ නවකතාවලට වස්තු බීජය වී ඇත. ඇය සැමවිටම උත්සාහ ගන්නේ සිය නිර්මාණ හරහා සමාජයට යහපත් පණිවුඩයක් දීමටය. 'මිවිත' අප සමග ඇය දොඩමළු වූයේ මෙලෙසිනි. 

පාසල් වියේදීත් ඔබ පුවත්පත්වලට කෙටි කතා ලියුවා නේද? ඒ ගැන මතක් කළොත්? 
ඔව්. මම ලේඛන කටයුතු ආරම්භ කළේ පාසල් කාලයේදීමයි. ගම්පහ ගෝතමී කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයේ ගුරුවරුන්ගෙන් මගේ ලේඛන කටයුතුවලට හොඳ මගපෙන්වීමක් ලැබුණා. පාසලේ සඟරාවලට වගේම විජය පුවත්පතටත් මම නිර්මාණ ඉදිරිපත් කළා. මගේ පළමු නව කතාව 'ගඟට කැපූ ඉනි' විජය පුවත්පතේ කොටස් ව‍ශයෙන් පළවුණා. ඒ මම 9 ශ්‍රේණියේ අධ්‍යාපනය ලබද්දීයි. ඒ වගේම ගම්පහ රත්නාවලී බාලිකා විද්‍යාලයේ මාසික සඟරාවටත් මම නිර්මාණ ලබාදුන්නා. ඒ වගේම ලක්බිම පුවත්පත් ආයතනය මගින් ගම්පහ නගරයේ පාසල් සිසුන් අතර පැවැත්වූ මාධ්‍ය වැඩමුළුවකදී මා ලියූ ප්‍රවෘත්ති කිහිපයක් එම පුවත්පතේ පළවුණා. එම පුවත්පත වෙනුවෙන් ප්‍රාදේශීය පුවත් සපයන ලෙස එහි ප්‍රාදේශීය ප්‍රවෘත්ති කර්තෘවරයා‍ගෙන් ලිපියකුත් ලැබුණා. ඒත් මම අධ්‍යාපනය ලබන නිසා දෙමාපියන් එයට ඉඩදුන්නේ නැහැ. 

මාධ්‍යවේදිනියක වීම ඔබේ සිහිනයක් සැබෑ වීමක්. එහෙම නේද? 
මාධ්‍යවේදිනියක් හා ලේඛිකාවක්වීම මම පුංචි කාලයේ සිට දුටු සිහිනයක්. මම කුඩා කාලයේ සිට හැදී වැඩුණු පසුබිමත් එයට හේතුවෙන්න ඇති. මම පුංචි කාලයේ වැඩිපුරම හිටියේ මගේ බාප්පා ශාන්ත කුමාර විතාන, පුංචි චන්දි කොඩිකාර එක්ක. ඒ අය ලියන විදිය, පොත් පත්තර තමයි පුංචි කාලයේ සිටම මම දැක්කේ. ඒ නිසාම මටත් ලේඛන කටයුතුවල යෙදෙන්න ආසාවක් තිබුණා. ඒ හැකියාවත් මට කුඩා කාලයේ සිටම තිබුණු බව සිතනවා. අවසානයේ මම මගේ සිහිනය සැබෑ කරගත්තා. 

ඔබ නවකතා නිර්මාණයට යොමු වුණු හැටි ගැන කතා කළොත්?
මම මුලින්ම වෘත්තීය මාධ්‍යවේදිනියක් ලෙස එක්වුණේ රස පුවත්පත් ආයතනයට. එමගින් පළ කළ බිරිඳ පුවත්පත වෙනුවෙන් කඳුළක කැලලක් නමින් සතිපතා කෙටි කතාවක් ලියන්න මට අවස්ථාව ලැබුණා. ලංකාදීප පුවත්පතේ ප්‍රවෘත්ති අංශයට එක්වූ පසු නවකතා කෙටිකතා ලියන්න අවස්ථාවක් නොලැබුණත් නව කතාවක් ලියන ලෙස සදීපා ප්‍රකාශන ආයතනයෙන් ආරාධනයක් ලැබුණා. මගේ පළමු නවකතාව 'තරු සිනාසුණා දුරකින්' ලියවුණේ ඒ ආරාධනය අනුවයි. ලංකාදීප ප්‍රධාන කර්තෘ සිරි රණසිංහ මහතා ඇතුළු ලංකාදීප කාර්ය මණ්ඩලයෙන් මගේ නිර්මාණ කටයුතුවලට හොඳ සහයෝගයක් ලැබෙනවා. එමෙන්ම රස පුවත්පත් ආයතනයේ කර්තෘ මණ්ඩල ප්‍රධානියාව සිටි කරුණාරත්න ඩී පිලිප් මහතා ඇතුළු එහි කාර්ය මණ්ඩලය ලබාදුන් සහයෝගය හා මගපෙන්වීමත් මේ අවස්ථාවේ සිහිපත් කළ යුතුයි. 
ඔබේ නවකතා සදහා පාදක වන්නේ ඔබ මුහුණ දුන් සැබෑ අත්දැකීම්ද? 
සියයට සියයක් මේ නිර්මාණවල තියෙන්නේ මගේ අත්දැකීම් කියල කියන්න බැහැ. ඒත් මගේ අත්දැකීම් වගේම, සමා‍ජයේ අත්දකින දේවල් මගේ නිර්මාණවල ඇතුළත් වී තිබෙනවා. 

‘තරු හිනැහුණා දුරකින්’ ඔබේ කුළුදුල් නවකතාව. ඒ ගැන ඔබට කියන්න බොහෝ දේ තියෙනවා නේද? 
ඔව්. ‍මේ නවකතාව ලියන්න ලැබුණු අවස්ථාව මගේ ජීවිතයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක්. මගේ පළමු කෘතිය වුනේ 'ළමා පෝෂණය'. එයත් සදීපා ආයතනයේ ප්‍රකාශයනයක්. එයින් පසු නවකතාවක් ලියන්න ආරාධනා කිරීම ගැන මම සදීපා ආයතනයට ස්තුතිවන්ත වෙනවා. ආධුනිකයකුගේ පොතක් පළකිරී මම ප්‍රකාශන ආයතනයකට අභියෝගයක්. මම මේ වෙනුවෙන් මට හිමි කර්තෘභාගයවත් ලබාගත්තේ නැහැ. මට ඕනෙ වුණේ මුදලට වඩා මගේ නිර්මාණයක් පොතක් ලෙස පළකිරීමටයි. 

ඔබේ නවකතා පහ පස් විදියක් කීවොත් හරි නේද? ආදර කතා පමණක් නොව සමාජීය ගැටලුත් ඒවාට පාදක වී තිබෙනවා. 'නිල් මිහිලිය' සහ 'ගගනත තරුමිණ' ඒ අතරින් විශේෂයි. 
මම සමාජ ප්‍රශ්න ගැන හරිම සංවේදී කෙනෙක්. විශේෂයෙන් තරුණ පරපුර මත්ද්‍රව්‍යවලට ගොදුරුවීම, ඔවුන් නොමනා ක්‍රියාවල යෙදීම, විවිධ ලෙඩ රෝගවලින්, දුප්පත්කමින් පීඩා විඳින අය දකිද්දි හිතට දැනෙන්නේ පුදුම වේදනාවක්. මේ සමාජ ගැටලු ගැන අපේ නිර්මාණයකින් හෝ කතා කර සමාජයට පණිවුඩයක් දී එක් තරුණ ජීවිතයක් නොමගයාම වළක්වාගැනීමට මම මේ නිර්මාණ දෙකෙන් උත්සාහ ගත්තා. 

ඔබ ගත් කතුවරියක වුණේ නවකතාකාරියක ලෙස නොවෙයි. ඒ ගැනත් මතක් කළොත් ...
මම මුලින් කිව්වා වගේම මගේ පළමු කෘතිය වුණේ ‘ළමා පෝෂණය’. එය වෛද්‍ය උපදෙස් ඇතුළත් කෘතියක්. දිනක් උදෑසන මට කාර්යාලයට ඇමතුමක් ලැබෙනවා. ඒ සදීපා ආයතනයෙන්. 'නිරෝගී දිවියට' තේමාව යටතේ පළ කරන කෘති මාලාවක් වෙනුවෙන් එක් කෘතියක් රචනා කරන ලෙස ඔවුන් මට ආරාධනා කළා. මම ලංකාදීප සුවසෙවන අතිරේකයට රචනා කළ වෛද්‍ය උපදෙස් සහිත ලිපි දැකලයි ඔවුන් මේ ආරාධනය කළේ. ඒ අනුව මම මේ කෘතිය රචනා කළා. එය මගේ සංස්කරණයක් ලෙස පළවුණේ. මෙහි සම්පත් දායකයා වුණේ ස්නායුරෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය අනුරුද්ධ පාදෙණිය මහතායි. සදීපා ආයතනය මේ පොත් පෙළ එළිදැක්වීමේ උත්සවයක් පවා සංවිධානය කළා. 

කොරෝනා සමයේ කවුරු කවුරුත් නිවෙස්වලට කොටු වෙද්දී, ඔබ අලුත් දේකට අත ගැහුවා නේද? 
කවුරු නිවෙස්වලට කොටු වුණත්, මට නම් කොරෝනා සමයේ නිවසට වෙලා ඉන්න අවස්ථාවක් තිබුණේ නැහැ. මම දිනපතා රාජකාරියට ආවා. නමුත් නිවෙස්වලට වී ඉන්න අය වෙනුවෙන් මුහුණු පොත ඔස්සේ නිර්මාණයක් පළ කරන්න මට මගේ ඥාති සොයුරිය මෙන්ම ජනප්‍රිය ලේඛිකාවක ද වන පවනි උමයංගනාගෙන් ආරාධනයක් ලැබුණා. මා 'විහඟ සර' නවකතාව, කොටස් වශයෙන් මුහුණ පොත වෙනුවෙන් රචනා කළේ ඒ ආරාධනය අනුවයි. එය මගේ නිර්මාණයක් බොහෝ දෙනෙක් අතරට ගෙනයන්න ලැබුණ අවස්ථාවක්. 

මුහුණු පොතෙන් කොටස් වශයෙන් ‘විහග සර’ පළ වෙද්දී, එය කියවූ බොහෝ දෙනකු දිනපතා ඔබ සමග සම්බන්ධ වෙමින් අදහස් හුවමාරු කර ගත්තා. ඒක ඔබට අලුත්ම විදියේ අත්දැකීමක් වුණා නේද? 
ඔව්. මම නොහිතපු තරම් ප්‍රතිචාර ඒ වෙනුවෙන් ලැබුණා. කාර්යාලයේ කටයුතු එක්ක සමහර දිනවලට කතාව පළකරන්න බැරිවෙද්දී කතාව පමාවීම ගැන මුහුණු පොතෙන් බොහෝ දෙනෙක් විමසුවා. මගේ කතාව වෙනුවෙන් මගබලාගෙන සිටි අය හිටියා. ඇත්තටම ලේඛකයකුට මෙවැනි ප්‍රතිචාර හරි වටිනවා. තනුජා රාජපක්ෂ මට මුහුණු පොත ඔස්සේ හමුවූ හොඳම පාඨකයෙක්. ඇය කවියෙන් මට ලබාදුන් අදහසක එක පදයක් මගේ මතකයේ තියෙනවා. 'විහඟසර ඇයි මෙහෙම දින ගණන් ගොලුවෙලා.' එම පදයයි. මගේ කතාව වෙනුවෙන් කවුරුහරි බලන් ඉන්නවා කියන හැඟීම හරිම ආදරණීයයි. 

‘විහග සර’ නවකතාවක් ලෙස එළිදක්වන්න අදහසක් නැද්ද? 
‘විහග සර’ එළිදක්වන්න මමත් මගබලාගෙන ඉන්නවා. 
‘කොරෝනා’ වසංගතය හමුවේ අප අර්බුද රැසකට මූණ දුන්නා. දැන් අප ආර්ථික අර්බුද රැසකට මුහුණ දෙනවා. කොළඹ ජාත්‍යන්තර පොත් ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වුණේ වසරකට පසුවයි. ඒ වගේමයි ආර්ථික අර්බුද මැද මුද්‍රණ කර්මාන්තය ගැටලුවලට මුහුණ දෙනවා. ලේඛක ලේඛිකාවෝ ගැටලුවලට මුහුණ දෙනවා. මේ දේවල් ගැන ඔබේ අදහස දැනගන්න කැමතියි.
මටත් තවම විහඟ සර මුද්‍රණය කරගන්න බැරිවුණේ මේ අර්බුදකාරී තත්වය නිසයි. මුද්‍රණ වියදම වැඩිවුණාම ඒ වියදම පොතෙන් අයකරන්න වෙනවා. එයින් පාඨකයා පීඩාවට පත්වෙනවා. අපේ ප්‍රවීණ ලේඛක ලේඛිකාවන්ට පවා මේ තත්වය නිසා මුද්‍රණය කිරීමට සූදානමින් සිටි කෘති කල්දැමීමට සිදුවී තිබෙනවා. මේ තත්වය ඉක්මනින් වෙනස් ‍වේ යැයි බලාපොරොත්තුවෙන් තමයි අපි කවුරුත් ඉන්නේ. 

ඔබේ පළමු නවකතාව 'තරු සිනාසුනා දුරකින්' එළිදැක්වෙන්නේ 2016 දී. දෙවැන්න 'මල රන්වන්' 2017 දී. ඉන්පසු 2018 දී තෙවැනි නවකතාව 'නිල් මිහිලිය' සහ සිවුවැනි නවකතාව 'හිතක් හිනැහුණා' එළිදැක්වෙනවා. පස්වැන්න 'ගගනත තරුමිණ' එළිදැක්වෙන්නේ 2019 දී. මුහුණු පොතේ පළ වුණු 'විහග සර' හැරුණාම, ඉන්පසු වසර දෙකක් තිස්සේ ඔබේ නවකතාවක් එළිදැක්වෙන්නේ නැහැ. ඇයි ඔබ නිහඩ ? 
රාජකාරී ජීවිතයේ තරමක් කාර්යබහුල වීම නිසා තමයි අලුත් නිර්මාණයක් කිරීම පමා වුණේ. මේ වන විට තවත් නිර්මාණයක් රචනා කරමින් ඉන්නවා. එය මුහුණු පොත ඔස්සේ ඉක්මනින් දැක ගැනීමට ලැබේවි. 

මෙවර පොත් ප්‍රදර්ශනයේ දී පැහැදිලිව දකින්න කරුණක් තමයි පාඨකයන් අතරේ මොන අර්බුද තිබුණත් පොත් කියවන්න තියෙන ආසාව අඩුවී නැති බවය. පොත් කියවන මෙන්ම පොත් ලියන්න උනන්දු අලුත් පරම්පරාවක් ඉන්නවා. ඔබ ඒ අයට දෙන උපදෙස කුමක්ද? 
ඇත්තටම අපේ රටේ විශාල පිරිසක් පොත් කියවනවා. අන්තර්ජාලය ඔස්සේ නවකතා කියවිය හැකි ක්‍රම පවා තිබුණත් පොතක් මිලදී ගෙන කියවන්න කැමති පිරිස තවමත් අඩුවෙලා නැහැ. මේ තරම් ආර්ථික අර්බුදයක් තියෙද්දීත් පොත් ප්‍රදර්ශනයට බොහෝ පිරිසක් පැමිණියා. ඒ වගේම ලියන්න කැමති විශාල තරුණ පිරිසක් ඉන්නවා. නිර්මාණයක් කරද්දී ඒ තුළ තමන්ගේම අනන්යාතාවයක් ගොඩනගා ගත යුතුයි. සමහරු තව කෙනෙක් ලියපු දෙයක් බලලා, අනුකරණය කරලා ලියන්න ගියොත් එතන අපේ අනන්ය තාවයක් ගොඩනැගෙන්නේ නැහැ. ඒ වගේම අපේ නිර්මාණයකින් සමාජයට යම් පණිවුඩයක් දිය හැකි නම් එය ඉතා වැදගත්. මොකද අපේ පෑන අපි හිතනවාට වඩා බලවත්. 

හොඳ නවකතාවක් එසේත් නැතිනම් සාර්ථක නව කතාවක් ලෙස නවකතාවක් ඔබ දකින්නේ කොහොමද?
මේ නවකතාව හොඳයි මෙය නරකයි කියලා අපට වර්ග කරන්න බැහැ. එක් පාඨකයෙක් කැමති නවකතාවකට තව කෙනෙක් අකමැති වෙන්න පුළුවන්.මම භේදයකින් තොරව ඕනෑම නව කතාවක් කියවන කෙනෙක්. පාඨකයාට රසවින්දනයක් ලබාදෙන ඕනෑම නවකතාවක් හොඳ නවකතාවක් කියා මා සිතනවා. 

මාධ්‍යවේදිනියක වීමේ සිහිනය ජය ගනිමින්, අද ජනප්‍රිය නවකතාකාරියක බවට ද පත් වී සිටින ඩයනා උදයංගනීගේ ඉදිරි ගමන දීප්තිමත්ය. ඇයගේ ලේඛන කටයුතු සියල්ල සාර්ථක වේවා යැයි අපි ඇයට සුබ පතන්නෙමු.
තව කියවන්න

විද්‍යාඥයන් පුදුම කළ වමනය පොසිලය

September 25, 2022
‘මොරිසන් ෆෝමේෂන්’ (Morrison Formation) එසේත් නැතිනම්, ‘මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුව’ නිධානයකි. නිධානයක් කී සැණින්, සිහියට නැගෙන්නේ මුතු මැණික් රත්තරන් පිරි වටිනා දෙයකි. නැහැ. ‘මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුව’ එවැනි නිධානයක් නොවෙයි; ‘මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුව’ නිධානයක් විදියට දකින්නේ විද්‍යාඥයන්. හරියටම කීවොත් පොසිල විද්‍යාඥයන්. ජුරාසික යුගය අවසානයේ, අවුරුදු මිලියන 155 ත් 148 ත් අතර කාලයේ ජීවත් වූ ඩයිනසෝරයන් බොහෝ දෙනකුගේ පොසිලකරණය වූ අස්ථි, මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුවෙන් සොයා ගෙන ඇත. 
පසුගිය දා මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුවේ කැණීම් කරමින් සිටි විද්‍යාඥයන්ට තවත් හරි අපූරු දෙයක් හමුවිය. මේ සටහන ඒ ගැනය. ‘මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුව’ පිහිටා ඇත්තේ ඇමෙරිකාවේ, යූටා ජනපදයේය. මොරිසන් තැන්පතුවේ කැණීම් කරන යූටා පොසිල විද්‍යාඥයන් ට පොසිලකරණය වුණු පුංචි ඇටකටු පොදියක් හමුවිය. එය විද්‍යාඥයන් මවිතයට පත් කිරීමට සමත් වූ බව රහසක් නොවෙයි. 

සොයා ගැනීමට දායක වුයේ යූටා භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනයේ පොසිල විද්‍යාඥයන්ය. පොසිල අස්ථි සියුම ලෙස පරීක්ෂා කරද්දී, විද්‍යාඥයන් පළමුවෙන් සිතුවේ, ඔවුන්ට නව ජීව විශේෂයක අස්ථි සොයා ගැනීමට හැකිවුණු බවය. කෙසේ නමුත්, වඩාත් හොඳින් අස්ථි පරීක්ෂා කිරීමේ දී ගැටලුවක් මතුවිය‍. 

අස්ථි එකිනෙකට වෙනස් වීම එම ගැටලුවය. අස්ථි අයත් වූයේ උභය ජීවියකුට වුවත්, එක් උභය ජීවියකුට නම් නොවිණි. උභය ජීවීන් කීප දෙනකුගේ අස්ථි එහි විය. ඒ අනුව සොයා ගත්තේ කුමක්දැයි අනුමාන කෙරුණි.

පොසිලකරණය වී තිබියදී විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගනු ලැබ තිබුණේ සතකු වමාරන ලද ද්‍රව්‍යයකි. සරලව කීවොත් වමනය ගොඩකි. කුඩා උභය ජීවීන් ආහාරයට ගත්, එම අභය ජීවින්ට වඩා ප්‍රමාණයෙන් විශාල විලෝපිකයකු වැමෑරූ ද්‍රව්‍යයකි. පසුව, එය වසර මිලියන 150 ක් පැරැණි බව කාල නිර්ණය කර ගැණුනි. 
මොරිසන් ෆෝමේෂන්’ (Morrison Formation) යනු ඩයිනසෝර පොසිල අස්ථිවලට ප්‍රකට පොසිල කැණීම් භූමියකි. ජුරාසික යුගය අවසානයේ විසූ කැමරසෝරස්, ඩිප්ලෝඩොකස්, ඇපටසෝරස්, ස්ටෙගෝසෝරස් සහ ඇලෝසෝරස් ආදී අප කවුරුත් හොඳින් දන්නා හඳුනන ඩයිනසෝරයන්ගේ පොසිල අස්ථි මෙම තැන්පතුවෙන් සොයාගෙන ඇත.

‘මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුව’ ඇමෙරිකාවේ බටහිර දෙසින් පිහිටා තිබේ. ‘මොරිසන් ෆෝමේෂන්’ වඩාත් ප්‍රකට ඩයිනසෝර පොසිල අස්ථි නිසාය. ඒත් දැන්, ප්‍රාග් ඓතිහාසික වැමෑරැම් ද්‍රව්‍ය සහිත පොසිලය නිසා යළිත් වරක් ‘මොරිසන් ෆෝමේෂන්’ පාෂාණ තැන්පතුව ජනප්‍රිය වී ඇත. 

ඊට හේතුව මෙවැනි සොයා ගැනීමක් සිදු කළ පළමු අවස්ථාව මෙය බැවිනි. වර්තමානයේ මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුව යන නමින් නම් කළ මෙම භූමියේ අතීතයේ ගංගා ඇළ දොළ තිබුණු බවට සාක්ෂි හමුවී තිබේ. වසර මිලියන ගණනක් අතීතයේ මෙම භූමිය ඩයිනසෝරයන්ට නිවහන විය. එදා මෙම භූමිය අද මෙන් කර්කශ නොවිණි. විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ මෙම භූමිය අයත් ප්‍රදේශය අතීතයේ වගුරු බියක් වන්නට ඇති බවය.

විද්‍යාඥයන්ට වැමෑරූ ද්‍රව්‍ය අඩංගු පොසිලය සොයා ගැනීමට හැකිවී ඇත්තේ අහම්බෙනි. මීට පෙර අවස්ථා ගණනාවකදී අතීතයේ ජීවත් වූ සැලමැන්දරයන්, ගෙම්බන්, පුංචි කටුස්සන් ආදි සතුන්ගේ පොසිල අස්ථි විද්‍යාඥයන්ට මෙහි තිබී හමුවී ඇත. පොසිලකරණයට ලක් වීමට නම්, මියයන ජීවියාගේ සිරුර ඉක්මනින් පසට යට විය යුතුය. එය පරිසයට නිර්මාණය වුවහොත් ඉක්මනින් ඛාදනය වෙයි. වෙනත් සතකු එය දුටුවොත්, එම සතාගේ ආහාරය වනු ඇත.

පොසිල විද්‍යාඥයන්ට හමුවුණු වැමෑරූ ද්‍රව්‍ය, (Regurgitalite) පළමුවෙන් රසායනික පර්යේෂණවලට යොමු කෙරුණි. එය වැමෑරූ ද්‍රව්‍යයක් බව තහවුරු කර ගැනීම සිදුවූයේ ද ඒ අනුවය. එහි අගල් 0.12 ක ප්‍රමාණයේ පුංචි ගෙම්බන්ගේ අස්ථි කොටස් සහ පුංචි සැලමැන්දරයකුගේ අස්ථි කොටස් ඇති බව හඳුනා ගැනුණි. 

විද්‍යාඥයන්ට හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වූයේ, ගෙම්බන් සහ සැලමැන්දරයන් ගිල දමා, පසුව වැමෑරීම කළේ කුමන ආකාරයේ සත්වයකු ද යන්නයි. ඒත් විද්‍යාඥයන් අනුමාන කර ඇති අන්දමට එම විලෝපික සත්වයා, මත්ස්‍යයෙකි. මිරිදිය වෙසෙන බෝෆින් ෆිෂ් මත්ස්‍යයෙකි. ප්‍රමාණයෙන් විශාල දිගු උල් දත් පිහිටි, දිගු සිරුරක් ද ඇති බෝෆින් ෆිෂ් මත්ස්‍ය විශේෂ අදත් ඇමෙරිකාවේ මිරිදිය ගංගා සහ විල්වල දකින්න ලැබේ. 

බෝෆින් ෆිෂ් මත්ස්‍යයන්ගේ අතීතය අවුරුදු මිලියන 200 කට වඩා ඈතට දිවයයි. ඩයිනසෝරයන් ජීවත් වූ අවදියේ විසූ බෝෆින් ෆිෂ් මත්ස්‍ය විශේෂ ගැන විද්‍යාඥයන් දැනගෙන ඇත්තේ එම මත්ස්‍යයන්ගේ පොසිල සාක්ෂි මොරිසන් පාෂාණ තැන්පතුවෙන් සොයා ගැනීමෙන් පසුවය.

෴ උපුටා ගැනීම - Daily Mail
තව කියවන්න

Sep 22, 2022

වියට්නාම බෞද්ධ විහාරයේ අතහිත

September 22, 2022
වියට්නාමයේ Tinh Xa Buu son බෞද්ධ විහාරයේ ප්‍රධාන මෙහෙණින් වහන්සේ වන Dieu Xinh සහ ඇයගේ ශිෂ්‍ය මෙහෙණින් වහන්සේ වන An dieu ප්‍රධාන පිරිස දීර්ඝ කාලයක සිට ලංකාවේ සුභ සාධන කටයුතුවල යෙදී සිටිති.

වර්තමාන ලංකාවේ ඇති වී තිබෙන ආර්ථික ප්‍රශ්න නිසා ලංකාවේ මින්සුන් පත් වී ඇති අපහසුතා දැක පසු ගිය දා මේ මෙහෙණින් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කළහ. ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශවල වෙසෙන අඩු ආදායම් ලාභි පවුල් දහසකට අධික ප්‍රමාණයකට වියළි සලාක බෙදා දීම හා පාසල් ළමුන් සදහා පාසල් උපකරණ ලබා දීම ද මීට සමගාමීව සිදු කෙරුණි.

ඒ අනුව ගලහිටියාව පුරාණ විහාරස්ථානයේ දහම් පාසල් ළමුන් 300 කට පෝෂණ මලු ලබා දුන් අතර වැඩිහිටියන් සදහා වියළි සලාක ලබා දෙන ලදි. නුවරඑලියේ කදපොල ප්‍රදේශයේ සිංහල, දෙමළ හා මුස්ලිම් පවුල් 500 ක් සදහා වියළි සලාක බෙදා දීම සිදු කෙරුණි. කොත්මලේ ප්‍රඥාප්‍රදීප විද්‍යායතනය කේන්ද්‍ර කර ගෙන වැඩසටහන් කිහිපයක් සංවිධානය කර තිබුණි. 

වියට්නාම් මෙහෙණින් වහන්සේ විසින් මෙහි දී පාසල් ළමුන් සදහා ත්‍යාග රාශියක් ලබා දීම සිදුකරන ලදි. වැඩිහිටියන් සදහා වියළි සලාක බෙදා දීම ද මෙහි දී සිදු කෙරුණි. මේ මෙහෙණින් වහන්සේ විසින් උතුරු මැද පළාතේ සුභ සාධන ව්‍යාපෘති රාශියක් පසුගිය කාලය පුරා සිදු කරන ලදි. 

විශේෂයෙන් වකුගඩු අසාදිතයින් සදහා ජල පවිත්‍රකරණ වයාපෘතියක් (water purification project) ආරම්භ කෙරුණි. තලාව ප්‍රදේශයේ ඉදිකරන ලද මෙම ව්‍යාපෘතිය මගින් පවුල් 600 ක් පමණ ප්‍රතිලාභ ලබයි. අනුරාධපුර නිකුට්නෑව සහ එප්පාවල ප්‍රදේශවල අඩු ආදායම්ලාභි පවුල් සදහා නිවාස ඉදිකර දීම ද මෙයට සමග‍ාමීව සිදු කෙරුණි. 

මේ මෙහෙණින් වහන්සේ විසින් ලංකාවේ ගැබිණි මවුවරුන්ගේ පෝෂණය නගා සිටුවීම සදහා ව්‍යාපෘති කිහිපයක් දියත් කරනු ලැබ ඇත. මේ අනුව අම්බලන්තොට ගල්විල රජමහා විහාරයේ විහාරාධිපති බැරගම විමලබුද්ධි නා හිමියන්ගේ අනුශාසනා පරිදි ගැබිණි මව්වරුන් සදහා පෝෂණ මලු බෙදා දීම මේ මෙහෙණින් වහන්සේගේ අනුග්‍රහාකත්වය ඇතිව සිදු කරනු ලැබිය. 

දශකයකට අධික කාලයක සිට වියට්නාමයෙ Tinh Xa Buu son බෞද්ධ විහාරයේ Dieu Xinh මෙහෙණින් වහන්සේ සහ ඇයගේ ශිෂ්‍ය මෙහෙණින් වහන්සේ වන An dieu විසින් සිදුකරනු ලබන මේ සුභ සාධන සේවාවන් තව දුරටත් සිදුකරගෙන යාමට ලංකාවාසි සැමගේ ආශිර්වාදය හිමි විය යුතුය.

෴  උපුටා ගැනීම - ලංකාදීප මැදපෙරදිග
තව කියවන්න

අඟහරු මතුපිට ජීවය

September 22, 2022
ඇමෙරිකාවේ නාසා ආයතනය, ‘රතු ග්‍රහයා’ හෙවත් අඟහරුට ‘පර්සිවියරස්’ රොබෝ රෝවර් යානය යැව්වේ ඉතා වැදගත් මෙහෙයුමක් සඳහාය. ‘පර්සිවියරස්’ රෝවරයට පැහැදිලි අරමුණක් සඳහා උපදෙස් ලබා දී තිබුණි. ඒ, අතීතයේ අඟහරු මත ජීවය පැවැතියේ ද යන්න පිළිබ‍ඳ සාක්ෂි සෙවීමටය. දැන් ‘පර්සිවියරස්’ රෝවරයට, එය සොයමින් තිබූ සාක්ෂි හමුවී ඇතැයි නාසා ආයතනය හරිම ආඩම්බරයෙන් කියයි. ‘ඇත්තටම කීවොත්, ඒක හරියට නිධානයක් පහළ වූවා හා සමානයි’ යැයි නාසා ආයතනය නිකුත් කළ නිවේදනයක දැක්වෙයි. 

‘පර්සිවියරස්’ රොබෝ යානයට හමුවුණේ මොනවාදැයි කීමට පෙර, අපි අඟහරු ග්‍රහයා ගැනත් ‘පර්සිවියරස්’ යානය ගැනත් තොරතුරු මතක් කර ගැනීම වැදගත්. අඟහරු යනු හිරුගේ සිට සිවුවැනි ස්ථානයේ පසුවන ග්‍රහලෝකයයි. හිරු, එසේත් නැතිනම් සූර්යයාගේ සිට අඟහරුට ඇති දුර කිලෝ මීටර් මිලියන 227.9 කි. අඟහරුට චන්ද්‍රයන් දෙදෙනකි. ඒවා නම් කර ඇත්තේ ‘පෝබෝස්’ සහ ‘ඩිමෝස්’ යනුවෙනි. 

අඟහරු පසෙහි ඇති යකඩ ඛනිජ ඔක්සිකරණය හෝ මලකඩ පස සහ වායුගෝලය රතු පැහැයක් ගනී. අඟහරු රතු ග්‍රහයා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ මේ නිසාය. රාත්‍රී අහසේ අඟහරු දිපීතියෙන් දිස්වන්නේ ද රතු පැහැයෙනි. අඟහරුගේ වායුගෝලය පෘථිවි වායුගෝලයට වඩා සීතලය. ඒ අඟහරු පෘථිවියට වඩා හිරුගෙන් ඈත්වී පිහිටීමය.
අඟහරු වායුගෝලයේ සියයට 95 ක් ඇත්තේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ය. නයිට්‍රජන් ඇත්තේ සියයට 2.8 කි. ඔක්සිජන් ඇත්තේ සියයට 0.174 කි. ඒ අනුව පැහැදිලියි ජීවය පැවැතීමට සුදුසු වටපිටාවක් අඟහරු මත නැහැ. දැන් අඟහරු මතුපිට ජීවීන් නොසිටියත්, අතීතයේ, එනම් අවුරුදු දහස් ගණනකයට පෙර, අඟහරු ජීවයෙන් පිරුණු තැනක් වන්නට ඇතැයි යන්න විද්‍යාඥයන් බොහෝ දෙනකුගේ විශ්වාසයයි. 

මනුෂ්‍ය අප අඟහරු ලොව නිසරු තැනක් බවට පත් වෙද්දී, එහි සිට පෘථිවිට‌ පැමිණි පිරිසක් බවටත් ඇතැමුන් අතරේ මතයක් පවතී. අනාගතයේ 2035 වසරේ දී හෝ 2045 වසරේ දී අඟහරු ගවේෂණයට ගගනගාමීන් යැවීමට නාසා ආයතනය බලාපොරොත්තු වන්නේ අඟහරු මතුපිට ජනාවාස පිහිටුවීමේ අරමුණින්ය. 

නාසා ආයතනය සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන සිටින ‘ස්පේස් එක්ස්’ සමාගමේ ප්‍රධානී ඉලොන් මස්ක් ද අවස්ථා ගණනාවකදී පවසා ඇත්තේ තමන් අඟහරු ග්‍රහලොවේ පදිංචි වීමට කැමැති බවත්, තමන් අවසන් සුසුම් හෙලීමට අඟහරු තෝරා ගත් බවත්ය. අතීතයේ අඟහරු මතුපිට ජීවය පැවැතියේ නම්, ඒ සම්බන්ධයෙන් සාක්ෂි ඇතැයි අනුමාන කළ හැකි ස්ථාන කීපයක් නාසා විද්‍යාඥයන් විසින් හඳුනා ගනු ලැබ ඇත. ඒ, මීට පෙර කළ අඟහරු ගවේෂණවලදීය. 

එසේ ජීවය පැවැතියේ යැයි හඳුනාගත් ස්ථානයක් වන්නේ අඟහරු මතුපිට ඇති ‘ජෙසිරෝ’ නමැති ආවාටයයි. ඈත අතීතයේ මෙතැන විලක් තිබෙන්න ඇති බවත් ගංගා ආදිය ඊට සම්බන්ධ වෙන්න ඇති බවත් විද්‍යාඥයන් කල්තියා හඳුනා ගෙන තිබුණි. අඟහරු මත අතීතයේ ජීවය පැවැතියේදැයි සෙයා බැලීමේ අරමුණින්, ‘පර්සිවියරස්’ රෝවරය යැවීම කළේ මෙම ආවාටයටය. 
2021 පෙබරවාරි 18 වැනිදා ‘පර්සිවියරස්’ රෝවරය ‘ජෙසිරෝ’ආවාටයට පතිත කෙරුණි. එදා සිට මේ දක්වා ‘පර්සිවියරස්’ රෝවරය, ‘ජෙසිරෝ’ ආවාටයේ එහෙ මෙහෙ යමින් ජීවය පැවැතියේදැයි සාක්ෂි රැස් කරන්න පටන් ගත්තේය. පසුගිය සැප්තැම්බර් 17 වැනිදා යානය, නාසා විද්‍යාඥයන් එවූ දත්ත වලින් පැහැදිලි වූයේ ‘ජෙසිරෝ’ ආවාටයේ කාබනික ද්‍රව්‍ය (නිවැරදිව කීවොත් කාබනික අණු) අන්තර්ගත බවය. 

විද්‍යාඥයන්ට අනුව, රෝවරය මෙම දත්ත ලබා ගත් ස්ථානයේ අතීතයේ ඩෙල්ටාවක් තිබෙන්න ඇතැයි පැවැසෙයි. ඒ අවුරුදු බිලියන 3.5 කට පෙරය. ‘පර්සිවියරස්’ රෝවරයට හමුවුණු මෙම කාබනික ද්‍රව්‍ය ජීවය ආරම්භ වීමට අවශ්‍ය මූලික සාධක යැයි ද නාසා විද්‍යාඥයෝ පැහැදිලි කරති. 

ඒ අනුව අඟහරු මතුපිටින් ජීවය පැවැති බවට සාක්ෂියක් පමණක් නොව, පෘථිවියෙන් එපිට, පිටසක්වළ ජීවීන් ඇති බවට සාක්ෂියක් හමුවුණු බව නාසා විද්‍යාඥයන් වැඩි දුරටත් අර්ථ නිරූපණය කර තිබේ. කාබනික ද්‍රව්‍ය හමුවුණු ස්ථානයේ ‘පර්සිවියරස්’ රෝවරය ගවේෂණ කටයුතු නියැළීම ආරම්භ කළේ පසුගිය ජූලි 7 වැනිදා සිටය. රෝවරය පනස් සාම්පල 12 ක් එක් රැස් කර ගනිමින් ඒවා පෘථිවියට එවීමට සියලු කටයුතු සූදානම් කර ඇති බව ද පැවැසෙයි. 

෴ උපුටා ගැනීම - Daily Mail
තව කියවන්න

රාජකීය සොහොන් ගැබ

September 22, 2022
වසර 70 ක් සහ දින 214 ක් බ්‍රිතාන්‍ය කිරුළ දරා සමාදානයේ සැතපුණු දෙවැනි එලිසබත් මහ රැජිනගේ දේහය, ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ සෝ සුසුම් මැද, ලෝක නායකයන්ගේ පමණක් නොව මහ රැජන සුරතලයට ඇති කළ කෝගී වර්ගයේ සුනඛයන්ගේ සහභාගීත්වයෙන්, හමුදා ගෞරව සහිතය පසුගිය 19 වැනිදා පැවැත්විය. එය එසේ මෙසේ අවමංගල උත්සවයක් නොවීය. එය, බ්‍රිතාන්‍ය රජ පවුලේ අභිමානය කැටි වුණු ගාම්භීර උත්සවයකි. 

දෙවැනි එලිසබත් මහ රැජිනට අවසන් ගෞරව දැක්වීමට කොතරම් ජනකායක් ඒකරාශී වූයේදැයි කීවොත් එම පිරිස අභ්‍යවකාශයේ රඳවා ඇති චන්ද්‍රිකාවලට ද පැහැදිලිව පෙනුණි. ඒ අවමඟුල් උත්සවය අන්තර් ජාලය හා රූපවාහිනී විකාශයන් ඔස්සේ ලෝක ජනගහනයෙන් සියයට 60ක් නැරඹූ බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත. 

අනූ හය හැවිරිදි මහ රැජිනගේ අභාවය සිදුවූයේ පසුගිය 8 වැනිදාය. අවසන් සුසුම් හෙළද්දී ඇය සිටියේ ස්කොට්ලන්තයේ ඇයට අයත් බැල්මෝරල් මාලිගයේ ඇගේ ගිම්හාන විවේකය ගත කරමිනි. අභාවප්‍රාප්ත වූ මහ රැජින ස්කොට්ලන්තයේ සිට ලන්ඩන් අගනුවරට ගෙන ඒම සිදුවූයේ පසුගිය 13 වැනිදාය. 
මහ රැජින වෙනුවෙන් දින 11 ක ශෝක කාලයක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු අතර, පසුගිය 19 වැනිදා එය අවසන් වූයේ වෙස්ට්මිනිස්ටර් ශාලාවේ තැන්පත් කර තිබුණු දේහය, වෙස්ට්මිනිස්ටර් දෙව් මැදුරටත් පසුව වින්ඩ්සර් මාලිගා පරිශ්‍රයේ පිහිටි ශාන්ත ජෝර්ජ් දේවස්ථානයටත් රැගෙන යෑමෙන් පසුවය. 

දෙවැනි එලිසැබත් මහ රැජිනගේ ගාම්භීර අවමංගල උත්සවයේ ගමනාන්තය වූයේ ශාන්ත ජෝර්ජ් දේවස්ථානයට අනුබද්ධ හයවන ජෝර්ජ් අනුස්මරණ දෙව්මැඳුරයි. එහි ඉදිකර ඇති විශේෂ සොහොන් ගැබේ දේහය තැන්පත් කෙරුණේ, එලිසැබත් මහ රැජිනගේ සැමියා වූ පිලිප් කුමරුන්ගේ දේහය අසලය. වර්තමානයේ බ්‍රිතාන්‍ය රජ කිරුළ හිමි රජ පෙළපත හැඳින්වෙන්නේ ‘වින්ඩ්සර්’ කියාය. ඊට කලින් පැවතියේ ‘ටියුඩර්’ පෙළපත ය. 

අවුරුදු 22 දී දෙවන එලිසැබත් රැජිනට කිරුළ හිමි වූයේ 1952 වසරේ දී ඇගේ පියා වූ හයවැනි ජෝර්ජ් රජුගේ අභාවයෙන් පසුවය. ඒ වන විට ජෝර්ජ් රජු විසින් අවසන් සැතපෙන ස්ථානයක් සාම්ප්‍රදායිකව නම් කර තිබුණේ නැත. ඒ නිසා එම දේහය තැන්පත් කර තැබීමට තැනක් නම් කිරීම දෙවන එලිසැබත් මහ රැජිනට බාර විය. එතෙක් දේහය තාවකාලිකව සාන්ත ජෝර්ජ් දේවස්ථානයේ රාජකීය සොහොන් ගැබෙහි තැන්පත් කෙරිණ. 

මෙහි ඇති ප්‍රධාන දෙව්මැඳුර වූ සාන්ත ජෝර්ජ් දේවස්ථානය 1475දී තුන්වන එඩ්වඩ් රජුගේ කාලයේ ඉදිකරන ලද්දක් යැයි සැලකේ. ටියුඩර් රජ පෙළපත පැවති කාලයේ, සියලු රාජකීයයන්ගේ අවසන් සැතපෙන ස්ථානය වූයේ ඒ දෙව් මැඳුරයි. 
එසේ ම සියලු රාජකීයයන්ගේ ආගමික කටයුතු සියල්ලම පාහේ ඉටු වූයේ ඒ දේවස්ථානයෙනි. දෙවන එලිසැබත් මහ රැජින විසින් පිය රජුගේ අවසන් සැතපෙන ස්ථානය සඳහා වෙනම තැනක් ගැන සොයා බැලුවද ප්‍රධාන දේවස්ථානයේ රාජකීයයන් සඳහා තවත් ඉඩක් නොමැති බැව් පෙනී ගිය නිසා එහි නව දේවස්ථානයක් ඉදිකිරීමට තීරණය කළාය. එහි රජුන් තිදෙනකුටත් බිසවුන් තිදෙනකුටත් අවසන් සැතපෙන ස්ථාන ලෙස අවශ්‍ය ඉඩකඩ ඇතිව සැලසුම් කිරීමට නියම කළාය. 

ඇය මේ තීරණය ගත්තේ පිය රජුගේ අභාවයෙන් වසර 10කට පසුවය. ඒ නව දේවස්ථානය පිය රජුට ගෞරවයක් ලෙස ඔහුගේ නමින් හැඳින්වීම ඇගේ අභිලාෂය වූ නිසා එය හයවන ජෝර්ජ් අනුස්මරණ දේවස්ථානය කියා නම් කෙරිණ. සාන්ත ජෝර්ජ් දේවස්ථානයට එක් වූ නව දෙව් මැඳුරේ සියලු වැඩ කටයුතු සම්පූර්ණ කෙරුණේ 1969 වසරේදීය. 

ඉන් පසු හය වැනි ජෝර්ජ් රජුගේ දේහය සාන්ත ජෝර්ජ් දේවස්ථානයේ රාජකීය සොහොන් ගැබෙන් ගෙනවුත් මහරැජින ඇතුළු රාජකීය පවුලේ අයගේ සභාගිත්වයෙන් මෙම අනුස්මරණ දෙව් මැඳුරෙහි විශේෂයෙන් ඉදි කළ නව සොහොන් ගැබෙහි තැන්පත් කරනු ලැබීය. 

එය දෙවැනි එලිසැබත් මහ රැජිනගේ පවුලට එනම් වින්ඩ්සර් පවුලට වෙන් වී ඇත. අද වන විට මෙම සෙහොන් ගැබ තුළ හයවැනි ජෝර්ජ් රජුගේ හා එම බිසව (දෙවැනි එලිසැබත් රැජිනගේ මව), දෙවැනි එලිසැබත් මහ රැජින හා ඇගේ සැමියා වූ පිලිප් කුමරුගේ දේහයන් ද තැන්පත් කර ඇත. 
ඊට අමතරව දෙවැනි එලිසැබත් මහ රැජින සොහොයුරිය වූ මාග්‍රට් කුමරියගේ භෂ්මාවශේෂ ද තැන්පත් කර ඇත්තේ මෙම සොහොන් ගැබ තුළය. මේ රාජකීයයන් අතරින් ආදාහනය කරන ලද එකම රාජකීය සාමාජිකාව වූයේ මාග්‍රට් කුමරියයි. ඇය අන්තිම කැමැත්ත අනුව එසේ ආදාහනය කරන ලද අතර ඇගේ අභිලාෂය අනුව ඇගේ පිය රජු හා මවු රැජිනිය සමග ඇගේ භෂ්මාවශේෂ ද තැන්පත් කර ඇත. 

 ශාන්ත ජෝර්ජ් දේවස්ථානය, එලිසැබත් රැජිනගේ ජීවිතයට බ‍ෙහෙවින් සමීපය. දෙවැනි එලිසැබත් රැජිනගේ පුතු එඩ්වඩ් කුමරුන් සහ වෙසෙක්ස් ආදිපාදවරිය සෝපීගේ විවාහ මංගල උත්සවය පැවැත්වූයේ ශාන්ත ජෝර්ජ් දෙව්මැදුරේදීය. මහ රැජිනගේ මුණුපුරු හැරී කුමරු සහ සසෙක්ස් ආදිපාදවරිය මෙගාන් මාකල්ගේ විවාහ මංගල උත්සවය පැවැත්වූයේ ද මෙම දෙව් මැදුරේදීය. 

මහ රැජින අවසන් වරට මෙම දෙව්මැදුරට පැමිණියේ ඇගේ සැමියා පිලිප් කුමරුන්ගේ අවමංගල්‍යයට සහභාගී වීම සඳහාය. තමන්ගේ ශක්තිය මෙන්ම ජීවනය ද තම ආදරණීය සැමියා පිලිප් කුමරුන් යැයි එලිසැබත් මහ රැජින අවස්ථා ගණනාවකදී පවසා තිබුණි. ඔහුගේ වියෝව ඇයට දරාගත නොහැකි වූ බව නිසැකය. එඩින්බරෝ ආදිපාදවරයා හෙවත් පිලිප් කුමරුන්ගේ අවමංගල්‍යය පැවැත් වූයේ 2019 වසරේ ‘කොවිඩ් 19’ වසංගතය මධ්‍යයේ, පනවා තිබූ තහංචි අනුවය. 

෴ ලුසිත ජයමාන්න
උපුටා ගැනීම - The Sun
තව කියවන්න

කොළඹ ජාත්‍යන්තර පොත් ප්‍රදර්ශනය

September 22, 2022
සාහිත්‍ය මාසය නිමිති කරගනිමින් ශ්‍රී ලංකා පොත් ප්‍රකාශකයන්ගේ සංගමය වාර්ෂිකව සංවිධානය කරන ‘කොළඹ ජාත්‍යන්තර පොත් ප්‍රදර්ශනය’ කොළඹ, බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලා පරිශ්‍රයේදී සාර්ථකව පැවැත්වෙයි.

පොත් ප්‍රදර්ශනය විවෘත කෙරුණේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් එම්.එන් රණසිංහ මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙනි. මෙවර මෙම ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වෙන්නේ 23 වැනි වරට ය. 

ලබන 25 වැනිදා තෙක් දිනපතා ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වෙයි. මෙවර පොත් ප්‍රදර්ශනයට දෙස් විදෙස් පොත් ප්‍රකාශකයින්ගේ පොත් කුටි 400කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් බවත්, ප්‍රදර්ශන භූමියට දිනපතා බොහෝ පිරිසක් පැමිණෙන බවත් වාර්තා වේ. 
පසුගිය වසරේ කොවිඩ් වසංගත තත්වය ඇතුළු රට තුළ පැවති අර්බුදකාරී තත්වය හේතුවෙන් පොත් ප්‍රදර්ශනය නොපැවැත්වුණු නිසා එම වසරේ සහ මෙම වසරේ අලුතෙන් ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණු කෘතීන් විශේෂ වට්ටම් සහිතව මෙහිදී මිලදී ගැනීමේ අවස්ථාව උදා වී ඇත. 

 කොවිඩ් වසංගත තත්වයෙන් ආරක්ෂාවීම සඳහා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය මගින් ලබා දී ඇති උපදෙස් පොත් ප්‍රදර්ශන භූමියේදී සියයට සියයක් ක්‍රියාත්මකය. පොත් ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වෙන සෑම දිනකම සංස්කෘතික සංදර්ශන, සංගීත වැඩසටහන් ආදිය මෙන්ම නව පොත් එළිදැක්වීම් ඇතුළු කටයුතු රැසක් ද සංවිධානය කර තිබේ. 

  සටහන සහ ඡායාරූප 
෴  ඩයනා උදයංගනී
තව කියවන්න

Sep 15, 2022

ග්‍රහකයකින් පෘථිවිය බේරා ගැනීමේ මෙහෙයුම

September 15, 2022
ඩයිනසෝරයන් මිහිමත රජ කරද්දී, පෘථිවිය ජීවයෙන් පිරුණු සශ්‍රීක ග්‍රහලොවකි. ඒත්, සැතපුම් 6 ක් පළල යෝධ පාෂාණ කැබැල්ලක් ඒ සියල්ල වෙනස් කළේය. එය පෘථිවියේ හැපුණේ න්‍යෂ්ටික බෝම්බ 10 ක් එකවර පුපුරුවා හැරියාක් මෙනි. ට්‍රිලියන ගණනක් දූවිලි සහ පස්, පෘථිවි වායු ගෝලයට මුසුවී, පෘථිවිය වසා ගත්තේ, වසර දහස් ගණනකට හිරු එළිය නොවැටෙන ආකාරයටය. අතීතයේ, එවැන්නක් සිදුවූයේ නම්, යළිත් එවැන්නක් සිදුවිය හැකිය. ප්‍රශ්නය, ඒ කවදාද? යන්නයි. 
1998 වසරේ තිරගත වුණු, බොක්ස් ඔෆිස් වාර්තා අතරට ද එක් වුණු අතිශය ජනප්‍රිය වූ ‘ආමගෙඩ්න්’ නමැති හොලිවුඩ් චිත්‍රපටය ආරම්භ වන්නේ මෙවැනි හැඳින්වීමකිනි. ‘ආමගෙඩ්න්’ චිත්‍රපටයට පාදක වන්නේ, පෘථිවියේ හැපීමට ඇදී එන යෝධ ග්‍රහයකින් පෘථිවිය බේරා ගැනීමය.

‘ආමගෙඩ්න්’ විද්‍යා ප්‍රබන්ධයකි. ඒත් ග්‍රහකවලින් පෘථිවියට එල්ල වන තර්ජන නම් ප්‍රබන්ධයක් නොවෙයි. සෑබෑවකි. පෘථිවියට තර්ජනයක් වන ආකාරයේ දැවැන්ත ග්‍රහක රැසක් විශ්වයේ සැරිසරයි. ඒවායින් බොහොමයක් හඳුනා ගෙන ඒවායේ ගමන් මග ගණනය කර ගැනීමට නාසා ආයතනය සමත් වී සිටී. 

ග්‍රහක යනු විශ්වයේ පාවෙන ප්‍රමාණයෙන් විශාල ග්‍රහලෝක සහ චන්ද්‍රයන්ගේ කැබලිය. මේවා මෙසේ කැබැලි වී ඇත්තේ විශ්වය ආරම්භයේ දී සිදුවුණු ඝට්ටන සහ පිපිරීම් නිසාය. අප පෘථිවියේ හැපී අනතුරක විය හැකි යෝධ ග්‍රහක 8,000 ක් පමණ පෘථිවි තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් හඳුනා ගනු ලැබ තිබේ. 

ඒ අනුව, අවුරුදු මිලියන 65 කට පෙර ඩයිනසෝරයන් වඳවී ගිය අයුරින් ග්‍රහකයක් පෘථිවියේ ගැටී අපගේ විනාශය සිදුවීමට ඉඩ ඇත. එසේ නම්, පෘථිවිය බේරා ගැනීමට කළ යුත්තේ කුමක්ද? නාසා විද්‍යාඥයන් ‘ඩාර්ට්’ නමැති මෙහෙයුම ආරම්භ කර ඇත්තේ මේ නිසාය. ‘ඩාර්ට්’ විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක් නොවෙයි. පසුගිය වසරේ ආරම්භ කළ ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුම 26 වැනිදා ක්‍රියාත්මක වෙයි. මේ සටහන ඒ වෙනුවෙනි. 

‘ඩාර්ට්’ යනු අත්හදා බැලීමේ මෙහෙයුමකි. ‘ඩාර්ට්’ යන්නෙහි අර්ථය ‘ග්‍රහක මඟ වෙනස් කිරීමේ පරීක්ෂණය’ Double Asteroid Redirection Test යන්නය. අත්හදා බැලීමක් ලෙස සිදුවන ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුමේ අරමුණ, නියමුවන් රහිත අභ්‍යවකාශ යානයක්, ග්‍රහකයක හැප්පීමට සලස්වා, එම ග්‍රහකයේ ගමන් මග වෙනත් අතකට යොමු කිරීමය. 

අනාගතයේ දිනෙක පෘථිවියේ හැපීමට යෝධ ග්‍රහකයක් පැමිණෙන්නේ නම්, එම ග්‍රහකයට යානයක් යවා හැපෙන්න සලස්වා, ග්‍රහකයේ ගමන් මග වෙනස් කර, එය පෘථිවිය මග හැර යෑමට සැලැස්වීම ‘ඩාර්ට්’මෙහෙයුම ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන අරමුණ බව ඇමෙරිකාවේ නාසා ආයතනය පැහැදිලි කර තිබේ. 

 වසර ගණනාවක් සැලැසුම් කිරීමෙන් පසු නාසා විද්‍යාඥයන්, ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුම ආරම්භ කළේ පසුගිය 2021 වසරේ නොවැම්බරයේය. ඩාර්ට්’ මෙහෙයුමට අදාල ‘ඩාර්ට්’ රොබෝ යානය, පසුගිය නොවැම්බර් 24 වැනිදා 'ෆෝල්කන් 9' රොකට්ටුවක ආධාරයෙන් පෘථිවි කක්ෂයට තල්ලු කෙරුණි. රොකට්ටුවෙන් මිදුණු යානය, විශ්වයේ ඈතට ගමන් ආරම්භ කළේය. මේ වනවිට එම ගමනේ අවසානයට යානය පැමිණි ඇති අතර, යානයේ මෙහෙයුම ද අවසන් වීමට නියමිතය. 

‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුම සඳහා නාසා ආයතනය 'ස්පේස් එක්ස්' පෞද්ගලික අභ්‍යවකාශ සමාගම සමඟ එක් වී කටයුතු කරයි. 'ෆෝල්කන් 9' යනු 'ස්පේස් එක්ස්' සමාගම නිපදවා ඇති අධිබලැති රොකට්ටුවය. නාසා ආයතනය විශ්වය ගවේෂණයට රොබෝ යානා යවා ඇත. ග්‍රහලෝක ගවේෂණයට පමණක් නොව ග්‍රහක ගවේෂණයට ද රොබෝ යානා යවා ඇත. ඇතැම් යානා සාර්ථකව නියමිත මෙහෙයුම් සම්පූර්ණ කළේය. 

ඇතැම් යානා අසාර්ථක වී ග්‍රහලෝක මතට කඩා වැටුණි. ‘ඩාර්ට්’ යනු නාසා ආයතනය හිතාමතා ග්‍රහකයකට හැප්පී විනාශ වීමට නිපදවූ පළමු රොබෝ යානයයි. නාසා ආයතනය හිතාමතා රොබෝ යානයක් ග්‍රහකයක හැපීමට සලස්වන පළමු අවස්ථාව වන්නේ ද මෙයයි. 'ඩාර්ට්' පෙරහුරු මෙහෙයුමට වැය වන මුදල ඇමෙරිකන් ඩොලර් මිලියන 325 කි. නාසා ආයතනය 'ඩාර්ට්' මෙහෙයුම සැලැසුම් කළේ 2017 වසරේදීය.
'ඩාර්ට්' යානය නිපදවීමට නාසා ආයතනය මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කළත්, යුරෝපා සහ ජපන් අභ්‍යවකාශවල තාක්ෂණික සහාය ද ඊට හිමිවිය. 'ඩාර්ට්' යානය රැගත් 'ෆෝල්කන් 9' රොකට්ටුව අභ්‍යවකාශය බලා යෑම සිදුවූයේ කැලිෆෝනියාවේ 'වැන්ඩෙන්බර්ග් ස්පේස්ෆෝස්' අභ්‍යවකාශ කඳවුරෙනි. පෘථිවි කක්ෂයට ගිය පසු 'ඩාර්ට්' ග්‍රහකය බලා ගමන් ඇරැඹුවේ, පළමුවෙන් පෘථිවියේ ගුරුත්වා බලය යොදා ගනිමින් හිරු වටා යමිනි.

'ඩාර්ට්' යානය වසරක පමණ කාලයක් තිස්සේ විශ්වයේ ඈතට ඈතට ගමන් කරමින් දැන් අදාල ඉලක්කය බලා පැමිණ සිටී. ‘ඩාර්ට්’ රොබෝ යානයේ ඉලක්කය ග්‍රහක දෙකකි. ‘ඩිමෝර්පස්’ සහ ‘ඩිමොර්පිස්’ වනු එම ග්‍රහක දෙකය. ‘ඩිමෝර්පස්’ කුඩාය. ‘ඩිමොර්පිස්’විශාලය. එකිනෙකට සමීප ලෙස පිහිටි මෙම ග්‍රහක යුගල හිරු වටා ගමන් කරන අතර, සැප්තැම්බර් 26 වැනිදා සිට ඔක්තෝබර් පළමු වැනිදා තෙක්, පෘථිවියේ සිට කිලෝ මීටර් මිලියන 6.8 ක් දුරින් පිහිටයි. 

‘ඩාර්ට්’ යානයට උපදෙස් ලබා දී ඇත්තේ ‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකයේ හැපීමටය. එය සැප්තැම්බර් 26 වැනිදා සිට ඔක්තෝබර් පළමු වැනිදා තෙක් කාලය තුළ සිදුවනු ඇත. ‘ඩාර්ට්’ මෙහෙයුමේ අරමුණ ‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකයේ ගමන් මග වෙනස් කිරීමය. සිදුවන ඝට්ඨනයෙන් ග්‍රහකයේ ගමන් මඟ තත්පරයකට මිලිමීටර් ගණනකින් වෙනස් කිරීමට නාසා විද්‍යාඥයෝ බලාපොරොත්තු වෙති. 

‘මේක ඇත්තටම ලෝකයට ඉතාමත් වැදගත් පෙරහුරු මෙහෙයුමක්. මෙහෙයුම සාර්ථක වේවි යැයි අප විශවාස කරනවා. මිනිස් වර්ගයාගේ පැවැත්ම තීරණය කරන්න මේ මෙහෙයුමට අනාගතයේ හැකිවේවි. අනාගතයේ ග්‍රහක අනතුරකින් පෘථිවිය බේරා ගැනීමට ඇති එකම විසඳුම වන්නේ මෙයයි’ යැයි නාසා ආයතනය නිකුත් කළ නිවේදනයක දැක්වෙයි. 

‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකය, ‘ඩිමෝර්පිස්’ වටා කැරැකෙන අතර, ග්‍රහක දෙකම එකට විශ්වයේ ඇදී යයි. සැප්තැම්බර් 26 සිට ඔක්තෝබර් පළමු වැනිදා ඇතුළත දිනයක ඝට්ටනය සිදුවනු ඇතැයි පැවැසුවත්, නාසා විද්‍යාඥයන් නම්, පවසා ඇත්තේ සැප්තැම්බර් 26 වැනිදා ඇමෙරිකාවේ වේලාවෙන්, 19.14 ට ‘ඩාර්ට්’ යානය, ‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකයේ ගැටෙනු ඇති බවය. 

දකුණු අප්‍රිකාවේ විශ්වය නිරීක්ෂණය කරන දුරේක්ෂ සහ ඉතාලියේ රෝමය කේන්ද්‍රකොට ගත් ‘වර්චුවල් ටෙලස්කෝප් ප්‍රෙජෙක්ට් Virtual Telescope Project ව්‍යාපෘතිය එක් වී, ග්‍රහක ඝට්ටනය පෘථිවි අපට දකින්න සලස්වන අතර, එය සජීවීව නාසා ආයතනයේ නිල වෙබ් අඩවිය හා සම්බන්ධ ‘නාසා ටීවී’ යූ ටියුබ් නාළිකාව ඔස්සේ නැරැඹීමට හැකිය. ඝට්ටනයේ දී ග්‍රහකයේ දීප්තිය වෙනස්වීම, පසුව එහි ගමන් මග වෙනස් වීම ‘නාසා ටීවී’ හරහා පෘථිවියේ සිටිව ඕනෑම කෙනකුට නරඹන්න හැකි වේවි යැයි ‘නාසා’ ආයතනය කියයි.

‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකය මෙම මෙහෙයුම සඳහා තෝරා ගැණුනත්, ‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකයයෙන් හෝ ‘ඩිමොර්පිස්’ ග්‍රහකයෙන් හෝ පෘථිවියට අනතුරක් නොමැති බව ද නාසා විද්‍යාඥයෝ පැහැදිලි කරති. ‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකය, ‘ඩිමොර්පිස්’ ග්‍රහකය වටා එක් වටයක් යෑම සිදුවන්නේ පැය 11 ක් සහ මිනිත්තු 55 කට වරකි.

එය ඉතා නිවැරදිව, දශමයක් හෝ ප්‍රමාද නොවී සිදුවන්නකි. ‘ඩාර්ට්’ යානය . ‘ඩිමෝර්පස්’ ග්‍රහකයේ හැපුණොත්, එහි ගමන් මග මිනිත්තු 10 කින් වෙනස් වනු ඇත. පෘථිවි දුරේක්ෂවලට එම වෙනස පැහැදිලිව හඳුනා ගැනීමට හැකිවනු ඇත. 

෴ ලුසිත ජයමාන්න
 උපුටා ගැනීම - Daily Mail
තව කියවන්න

Classified_Ad

Classified_Ad_News_Bottom