2017-2018 සිට, ඡන්ද විමසීමේ ක්‍රමවේදයට කරන ලද වෙනස්කම්, සීමා නීර්ණය කිරීමේ ගැටලු, ව්‍යවස්ථාපිත සංශෝධන සහ ඊට අදාළ පරිපාලනමය බාධා හේතුවෙන් මැතිවරණ දිගින් දිගටම කල් දැමිණි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පළාත් සභා කිහිපයක්ම දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ මහජන නියෝජිතයන්ගෙන් තොරව පවත්වාගෙන ගිය අතර, ඒවායේ කටයුතු සඳහා තේරී පත්වුණු මන්ත්‍රීවරුන් වෙනුවට, ආණ්ඩුකාරවරුන් සහ රාජ්‍ය නිලධාරීන් විසින් ඉටු කරනු ලැබීය. 

මෙලෙස දීර්ඝ කාලයක් මහජන නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත පළාත් පාලන තන්ත්‍රයක් නොමැති වීම, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී බලය විමධ්‍යගත කිරීමට සහ පළාත් පාලනය සඳහා වන ජනතා සහභාගීත්වයට එල්ල වූ බාධාවක් ලෙස සිවිල් සංවිධාන, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා විශාරදයන් සහ විපක්ෂයේ දේශපාලන කණ්ඩායම් විවේචනය කර ඇත. මෙම ගැටලුවේ වැදගත් කරුණ වන්නේ, මෙම ප්‍රමාදයේ වගකීම එකම දේශපාලන පක්ෂයකට හෝ ආණ්ඩුවකට පමණක් පැවරිය නොහැකි වීමය. 

විවිධ දේශපාලන කණ්ඩායම් නියෝජනය කළ බලයට පත් ආණ්ඩු, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය, නීතිමය හෝ ප්‍රායෝගික බාධා හේතු ලෙස දක්වමින් පළාත් සභා මැතිවරණ කල් දැමීය. කෙසේ වෙතත්, මෙම කල්දැමීම පිටුපස දේශපාලන වාසි තකා ගත් තීරණ සහ මැතිවරණ පරාජයන් පිළිබඳ ඇති වූ බිය බලපෑ බවට චෝදනා එල්ල විය. උපහාසාත්මක කරුණ නම්, ආණ්ඩුවේ සිටියදී මැතිවරණ කල්දැමීමට සහාය දුන් හෝ ඊට එකඟ වූ පක්ෂ, විපක්ෂයට පැමිණි පසු වහාම මැතිවරණ පවත්වන ලෙස ඉල්ලා සිටීමය. 

මෙයින් පෙනී යන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මූලධර්ම කෙරෙහි ඇති ගෞරවයට වඩා, දේශපාලන වාසි තකා ගන්නා තීරණ සඳහා ප්‍රමුඛතාව හිමිවන බවය. මැතිවර පැවැත්වීමට පෙර මැතිවරණ ප්‍රතිසංස්කරණ, නීතිමය සංශෝධන සහ පරිපාලනමය සූදානම අවශ්‍ය බව ආණ්ඩු විසින් තර්ක කරනු ලැබ ඇත. එවැනි කරුණුවල යම් සාධාරණත්වයක් තිබිය හැකි වුවද, මැතිවරණ දිගින් දිගට කල් දැමීම සාධාරණීකරණය කිරීමට ඒවා යොදාගත නොහැකි බව විවේචකයෝ තර්ක කරති. 

ක්‍රියාකාරී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් තුළ, ජනතාව විසින් තම නියෝජිතයන්ට ලබා දී ඇති බලතල අලුත් කිරීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සිදුකරන ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණය වන්නේ මැතිවරණයයි. දීර්ඝ කාලීන ප්‍රමාදවීම් මගින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන දුර්වල වීමේ, මහජන විශ්වාසය පළුදු වීමේ සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය කෙරෙහි ඇති ගෞරවය හීන වීමේ අවදානමක් පවතී. දේශපාලන වශයෙන් අවාසිදායක මොහොතක ඡන්දදායකයන්ට මුහුණ දීමට ඇති බිය දේශපාලන නායකයන් අතර නිතර දක්නට ලැබෙන තත්ත්වයකි. මැතිවරණ භීතිකාව ලෙස හැඳින්විය හැකි මෙම දේශපාලන නොසන්සුන්තාව ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගන්නේ කලාතුරකින් වුව ද, ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන කරළිය තුළ එය වඩාත් පැහැදිලිව දැකගත හැකිය. 

භීතිකාවක් යනු සාමාන්‍යයෙන් මඟහැරීමේ හැසිරීම්වලට මග පාදන දැඩි අකමැත්තය. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් නියම කර ඇති කාල සීමාවේ ඡන්දදායකයන්ට මුහුණ දීමට දේශපාලන බලධාරීන් දක්වන මැලිබව, එවැනි මඟහැරීමේ දේශපාලන ස්වරූපයක් ලෙස සාධාරණ ලෙස දැකිය හැකිය. ශ්‍රී ලංකාව අතීතයේදී ද මෙවැනිම ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීම්වලට මුහුණ දුන්නේය. 

1998 දී චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග ජනාධිපතිනියගේ පාලන සමයේදී, රජය පළාත් සභා මැතිවරණය මගහැරීමට උත්සාහ කරන බවට චෝදනා එල්ල විය. සබරගමුව, උතුරු මැද, මධ්‍යම, ඌව සහ බස්නාහිර යන පළාත් සභා කිහිපයක ධුර කාලය එම වසරේ අවසන් විය. 

මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා මැතිවරණ ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යමින් නාම යෝජනා භාරගෙන 1998 අගෝස්තු 28 වැනිදා ඡන්ද විමසීමේ දිනය ලෙස නියම කළේය. කෙසේ නමුත්, රජය හදිසි නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කරමින් නියෝග මාලාවක් හඳුන්වා දුන් අතර, එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ නියමිත මැතිවරණය අවලංගු වීමය. එදා රජයේ ක්‍රියාකලාපයට එරෙහිව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් කිහිපයක් ගොනු කෙරිණි. 1999 ජනවාරි මාසයේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද තීන්දුව මගින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හදිසි නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමේ සහ මැතිවරණය කල් දැමීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය පරීක්ෂා කළේය. 

අගවිනිසුරු ජී.පී.එස්. ද සිල්වා සහ විනිසුරුවරුන්ගේ එකඟතාව සහිතව, මාක් ප්‍රනාන්දු විනිසුරුවරයා මැතිවරණ ක්‍රියාවලිය නිසි ලෙස ආරක්ෂා කිරීමට අපොහොසත් වීම විවේචනයට ලක් කළේය. පළාත් සභා මැතිවරණ පනත මගින් සභාව විසිරුවා හැරීමෙන් පසු කෙටි කාලයක් ඇතුළත මැතිවරණය පැවැත්වීම තහවුරු කිරීමට අපේක්ෂා කළ බවත්, මහජන ආරක්ෂක ආඥාපනත යටතේ මැතිවරණය අවලංගු කිරීම සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි බවත් එම තීන්දුව මගින් අවධාරණය කෙරිණි. 

 තැපැල් ඡන්ද කටයුතු අත්හිටුවීම නීති විරෝධී, අත්තනෝමතික සහ යහපත් චේතනාවෙන් සිදු නොකළ එකක් බව මාක් ප්‍රනාන්දු විනිසුරුවරයා තවදුරටත් තීන්දු කළේය. නීතියට අනුව මැතිවරණ පැවැත්වීමට සහ අනවශ්‍ය බාධා කිරීම් හෝ ප්‍රමාදයන් වැළැක්වීම සඳහා 103 සහ 104 ව්‍යවස්ථාපිත වගන්ති යටතේ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයාට ස්වාධීනත්වය ලබා දී ඇති බව එහිදී අවධාරණය කෙරුණි.

හදිසි නීති රෙගුලාසි සම්බන්ධයෙන් මතභේද පැවතියද, නව මැතිවරණ දිනයක් තීරණය කිරීමේ බලය මෙන්ම වගකීම ද කොමසාරිස්වරයා සතුව තිබුණි. වර්තමාන තත්ත්වය ද මෙවැනිම දේශපාලන අර්බුදයක් පිළිඹිඹු කරයි.

ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය, Clean Sri Lanka වැඩසටහන, බුද්ධ ශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය, රාජ්‍ය පරිපාලන, පළාත් සභා සහ පළාත් පාලන අමාත්‍යාංශය, ත්‍රිවිධ හමුදාව සහ පොලීසිය හා ජාතික මෝස්තර මධ්‍යස්ථානය ඇතුළු රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ආයතන විශාල ප්‍රමාණයක් මෙම සාම පාගමන සඳහා සහාය දක්වයි. 

පාගමක අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ උරුමයන් සහ සාම්ප්‍රදායික ශිල්ප හා කලා විශේෂාංග ද ජනගත කිරීමට ද අපේක්ෂිතය. සාම පා ගමන ඒහිපස්සිකෝ ලෙස නම් කර තිබේ.

රොයිටර් සහ අල් ජසීරා පුවත් සේවා වාර්තා කළේ අයිරිස් ඩේනා යුද නෞකාව, ඉතුක් පෙබරවාරියේ නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ විශාඛාපට්නම් වෙරළබඩ නගරයේ පැවැත්වුණු ජාත්‍යන්තර නාවික ප්‍රදර්ශනයට සහභාගී වී ආපසු ඉරානය බලා යාත්‍රා කරද්දී ඇමෙරිකන් සබ්මැරීනයේ ඉලක්කයක් වූ බවය. 

ශ්‍රී ලංකාවට ඔබ්බෙන් ජාත්‍යන්තර මුහුදේ දී, ඇමෙරිකන් සබ්මැරීනයක් ඉරාන නෞකාවට පහර දුන් බව ඇමෙරිකන් ආරක්ෂක ලේකම් (ඇමති) පීටර් හෙග්සෙත් පැවැසුවේ මාධ්‍ය හමුවක් පවත්වමිනි. 

ඇමෙරිකන් සබ්මැරීනයක් ට්‍රෝපීඩෝ මිසයිල භාවිතයට ගනිමින්, සතුරු යුද නෞකාවක් පහර දී මුහුදුබත් කිරීමට කටයුතු කළේ දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු පළමු වරට යැයි ද ඇමෙරිකන් ආරක්ෂක ලේකම්වරයා පැහැදිලි කළේය. 

අද (4) අලුයම 5.15 ට පමණ ඇමෙරිකන් ප්‍රහාරයෙන් හානියට පත්වුණු අයිරිස් ඩේනා නෞකාවේ සෙබළුන් උදවු ඉල්ලා සිටි අතර, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ වෙරළාරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ භටයන් වහා ක්‍රියාත්මක වී, ඉරාන නාවික භටයන් තිස් දෙදෙනකු බේරා ගත්තේය. 

ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවට හමුවුණු මළසිරුරු ගණන 80 කි. ප්‍රහාරයට ලක් වෙද්දී නෞකාවේ 180 දෙනකු සිට ඇතැයි පැවැසෙයි. බේරාගත් නාවික භටයන් තිස් දෙදෙනා කඩිනමින් ගාල්ල නාවික හමුදා කඳවුරට රැගෙන ආ අතර පසුව එම පිරිස කරාපිටිය රෝහලට ඇතුළත් කෙරුණි. 

අනතුරට ලක් වූ ඉරාන නෞකාවේ සිටි පුද්ගලයන්ගේ මළ සිරුරු ද ගාල්ල ජාතික රෝහල වෙත රැගෙන ඒම සිදුවිය. විනාශ වුණු නෞකාවේ සිටි සෙසු පිරිස සෙවීමට ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ යාත්‍රා සහ ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ නිරීක්ෂණ යාත්‍රාවක් ඇතුළු ගුවන්යානා කිහිපයක්, නෞකාව ප්‍රහාරයට ලක්වුණු මුහුදු සීමාවට යැවූ බව නාවික හමුදාව රජයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුවේ දී පැවැත්වුණු විශේෂ මාධ්‍ය හමුවේ දී පැහැදිලි කළේය. 

අලුයම ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව, ඉරාන යුද නෞකාවෙන් උදවු ඉල්ලා කළ පණිවුඩයට කඩිනමින් ප්‍රතිචාර දැක්වූ බව නාවික හමුදා මාධ්‍ය ප්‍රකාශක කමාන්ඩර් බුද්ධික සම්පත් මහතා එම මාධ්‍ය හමුවේ දී පැහැදිලි කළේය. 

ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව අදාළ ස්ථානයට යද්දී, ඔවුන්ට දකින්න ලැබුණේ ජීවිතාරක්ෂක බෝට්ටු කිහිපයක් පමණක් බවත්, ඒ වනවිට යුද නෞකාව පෙනෙන්න නොතිබුණු බවත් එය මුහුදුබත් වන්න ඇති බවත් නාවික හමුදා මාධ්‍ය ප්‍රකාශක වැඩි දුරටත් කියා සිටියේය. 

තුවාල ලැබූවන් මූලික වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාදෙමින් ගොඩබිමට රැගෙන ආ බවත් පසුව කරාපිටිය රෝහලට ඇතුළත් කළ බවත් නාවික හමුදා මාධ්‍ය ප්‍රකාශක කමාන්ඩර් බුද්ධික සම්පත් මහතා පැවැසීය. කරාපිටිය රෝහලේ අධ්‍යක්ෂ එස්.ඩී.යූ.එම්. රංග මහතා සඳහන් කළේ නෞකා අනතුරින් රෝහල්ගත කළ පුද්ගලයන්ගෙන් හත් දෙනකුගේ පමණ තත්වය බරපතළ බවය. අනෙක් අයගේ තත්වය එතරම් බරපතළ නොවන බවද රෝහල් අධ්‍යක්ෂවරයා පැවසීය. 

මේ අතර, තුවාල ලබා රෝහල්ගත කළ ඉරාන නාවික භටයන්ගේ හමුවී සිදුවූයේ කුමක්දැයි දැනගැනීමටත් ඔවුන්ගේ සුව දුක් විමසා බැලීමටත් මෙරට ඉරාන තානාපති කාර්යාලයේ නිලධාරීන් දෙදෙනකු කඩිනමින් ගාල්ල බලා පිටත්ව ගිය බව ද වාර්තා වේ. 

ඇමෙරිකන් සබ්මැරීන ප්‍රහාරයෙන් විනාශ වී මුහුදුබත් වුණු අයිරිස් ඩේනා යුද නෞකාව ඉරාන නාවික හමුදාවේ 86 වන බලඇණියට අයත් විය. මෙය සම්පූර්ණයෙන් ම ඉරානයේ නිෂ්පාදිත නෞකාවකි. නෞකාව ඉදි කෙරුණේ ඉරානයේ බන්ඩාර් අබ්බාස්, ෂාහිඩ් ඩර්විෂි නැව් අංගනයේදීය. 

 2022–2023 දී ඉරාන නාවික හමුදාවේ ශක්තිය පෙන්නුම් කිරීම සඳහා අයිරිස් ඩේනා නෞකාව ලොව පුරා කිලෝමීටර් 65,000 ක නාවික මෙහෙයුමක නිරත වූ අතර එය බොහෝ දෙනාගේ කතාබහට ද ලක්විය. නෞකාව ටොන් 1,500ක බරකින් යුක්ත මීටර් 95ක් පමණ දිගකින් යුක්ත බව පැවැසෙයි.

නෞකාව ප්‍රහාරක මිසයිලවලින් මෙන්ම, ප්‍රති මිසයිල නාශකවලින් ද සන්නද්ධ වී තිබුණි. ඉරාන නාවික හමුදාව අයිරිස් ඩේනා නෞකාව භාවිතයට ගෙන ඇත්තේ, ගෝලීය වෙළෙඳ කටයුතු ආරක්ෂා කිරීම, මුහුදු කොල්ලකරුවන්ට එරෙහිව සටන් වැදීමට සහ දිගු කාලීන සාගර මෙහෙයුම් සඳහාය.

ශ්‍රී ලංකාව දිගු කාලයක සිට එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සම්මුතියෙහි පාර්ශ්ව කාල රාජ්‍යයක් වන අතර, ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ ළමා අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමට හා ප්‍රවර්ධනය කිරීමට කැපවී සිටී. 

2009 ළමා විකල්ප රැකවරණය සඳහා වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සභා මාර්ගෝපදේශ, 2019 දෙමව්පිය රැකවරණය අහිමි දරුවන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සභා යෝජනාව සහ 2022 ආයතන ගත රැකවරණයෙන් ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ කමිටුවේ මාර්ගෝපදේශ මෙන්ම 2022 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ රාජ්‍යයන්ගේ කිගාලි ප්‍රකාශනය සහ 2024 දී ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටින ලද දරුවන්ට එරෙහි හිංසනය අවසන් කිරීම පිළිබඳ පළමු ගෝලීය අමාත්‍ය සමුළුව වැනි පවතින ජාත්‍යන්තර වගකීම් පදනම් කරගෙන ළමුන්ගේ රැකවරණ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ගෝලීය ප්‍රඥප්තිය සම්පාදනය කර ඇති අතර දැනට ලෝකයේ රටවල් 34 මෙම ප්‍රඥප්තිය අනුමත කර ඇත. 

දකුණු ආසියානු රටවල් තවමත් මෙම ප්‍රඥප්තිය සඳහා එක්ව නොමැති අතර ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව ළමා සුරක්ෂිතතා ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා වූ ගෝලීය ප්‍රඥප්තිය සඳහා එක් වන පළමු දකුණු ආසියාතික රට බවට පත්වනු ඇත. 

නව රජය පත්වීමෙන් පසු ගරු අමාත්‍යතුමිය ප්‍රමුඛ කාන්තා සහ ළමා කටයුතු අමාත්‍යාංශය විසින් ළමා ආරක්ෂණය සහ රැකවරණය වෙනුවෙන් සාධනීය පියවර රාශියක් ලබා ගෙන ඇති අතර ඒ අනුව 2026 වසර තුළ මුල් ළමා විය සංවර්ධනය ඇතුළු දරුවන් පාදක ක්ශේත්‍රයන් භෞතික සහ, ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් සංවර්ධනය කිරීම ප්‍රධාන ඉළක්කය බවට පත්කරගෙන ඇත. 

එම ගමනේ තවත් ජයග්‍රාහී පියවරක් ලෙස මෙම ගෝලීය ප්‍රඥප්තිය සඳහා එක්වීම මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ළමා රැකවරණ ප්‍රතිපත්ති තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමට හා ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතයින්ට අනුකූලව ක්‍රියාත්මක කිරීමට දායක කරගැනීම ප්‍රධානතම අරමුණයි. මෙම අවස්ථාව අමතමින් අමාත්‍යතුමිය විසින් සඳහන් කළේ, “දරුවන්ට හොඳම දේ ලබාදීම යනු වචනවලට සීමා වූ අදහසක් නොවෙයි. එය අප රජයේ ප්‍රධානතම වගකීම.” බවය. 

එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අරමුදල, ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය මහකොමසාරිස් කාර්යාලය එක්ව සංවිධාන කළ මෙම අවස්ථාව සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය මහකොමසාරිස් මහතා, ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය නියෝජ්‍ය මහකොමසාරිස් මහත්මිය, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නියෝජිත මහතා, එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අරමුදලේ (Unicef) ශ්‍රී ලංකාවේ නියෝජිත මහත්මිය, කාන්තා සහ ළමා කටයුතු අමාත්‍යාංශ ලේකම් තරංගනී වික්‍රමසිංහ මහත්මිය, රාජ්‍ය නිලධාරීන්, රාජ්‍ය නොවන ආයතන සහ සිවිල් සංවිධාන නියෝජිතයෝ එක්ව සිටියහ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම, පශ්චාත් ආපදා සහන වැඩපිළිවෙළ සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමඟ වන වැඩසටහනේ මීළඟ අදියර පිළිබඳව මෙහිදී දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡා කෙරිණි. 

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් වෙමින් පවතින අවස්ථාවක මුහුණ දීමට සිදු වූ දරුණු ස්වභාවික ව්‍යසනය පිළිබඳ මෙහිදී කනගාටුව පළ කළ ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජිවා මහත්මිය ශ්‍රී ලංකාවේ යළි ගොඩනැඟීමේ වැඩපිළිවෙළට සහාය පළ කළාය.

සන්නද්ධ ගැටුම්, සුනාමි ව්‍යසනය, ත්‍රස්ත ප්‍රහාර, වසංගතය සහ දේශපාලන අර්බුද දීර්ඝකාලීනව ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධනයට බලපෑම් එල්ල කළ බව පෙන්වා දුන් IMF කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරිය ආපදා තත්ත්වය හමුවේ පීඩාවට පත් ග්‍රාමීය ප්‍රජාව වෙනුවෙන් නව ආර්ථික ප්‍රබෝධයක් අවශ්‍ය බවත්, නිවාස, ඉඩම්, නැවත පදිංචි කිරීම් සහ ජීවනෝපායමාර්ග සංවර්ධනය වෙනුවෙන් සැලසුම් සහගත වැඩපිළිවෙළක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාවත් පෙන්වා දුන්නාය. 

 පීඩාවට පත් ජනතාවට සහන සැලසීමට රජය ගත් කඩිනම් පියවරද මෙහිදී අගය කළ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරිය එම සහන කටයුතු සඳහා ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විසින් ඇමරිකා ඩොලර් මිලියන 200 කට අධික හදිසි මූල්‍ය ආධාර ලබා දී ඇති බවද සඳහන් කළාය. 

එමෙන්ම, සාර්ව ආර්ථික හා මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය යළි ඇති කිරීමේ වැඩසටහන් වෙනුවෙන් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට තවදුරටත් ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දිය හැකි සහාය පිළිබඳව මෙහිදී අවධානය යොමු කෙරිණි. 

ශ්‍රී ලංකාව සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල අතර හවුල්කාරිත්වය මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට මෙන්ම ජනතාවටද ප්‍රතිලාභ සහතික කෙරෙන බවත්, අපේක්ෂිත ආර්ථික අරමුණු කරා ළගා වීම වෙනුවෙන් මෙම වැඩපිළිවෙළ සමඟ තවදුරටත් ඉදිරියට යා යුතු බවත් ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජිවා මහත්මිය මෙහිදී වැඩිදුරටත් පෙන්වා දුන්නාය. කෘෂිකර්මාන්තයේ ඵලදායීතාව ඉහළ නංවා ගැනීම සහ ග්‍රාමීය ආර්ථික පරිවර්තන වැඩපිළිවෙළ පිළිබඳවද මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරිණි. 

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් කෘෂිකර්මාන්තයේ නියැලී සිටියද දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට ඔවුන්ගෙන් ලැබෙන දායකත්වය සාපේක්ෂව අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, ඉඩම් හිමිකම සහ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් සුරකිමින් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීමට සහ රැකියා අවස්ථා විවිධාංගීකරණය කිරීමට මධ්‍යකාලීන උපාය මාර්ගික වැඩපිළිවෙළක අවශ්‍යතාවය පිළිබඳවද දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡා කෙරිණි.

එහිදී ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව ඇතුළු සංවර්ධන හවුල්කරුවන් සමඟ සහයෝගීතාවයෙන් කටයුතු කිරීම පිළිබඳවද සාකච්ඡා විය. මෙහිදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරිය සාදරයෙන් පිළිගත් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා, දැඩි ආර්ථික දුෂ්කරතා හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දුන් අඛණ්ඩ සහාය අගය කළේය. 

කම්කරු අමාත්‍ය සහ මුදල් හා ක්‍රමසම්පාදන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය මහාචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු, මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය පී. නන්දලාල් වීරසිංහ, ආර්ථික සංවර්ධන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය නිශාන්ත ජයවීර, ජනාධිපති ජ්‍යෙෂ්ඨ ආර්ථික උපදේශක දුමින්ද හුලංගමුව, ජනාධිපති ලේකම් ආචාර්ය නන්දික සනත් කුමානායක, මුදල් අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ආචාර්ය හර්ෂණ සූරියප්පෙරුම, වෙළඳ, වාණිජ, ආහාර සුරක්ෂිතතා සහ සමුපකාර සංවර්ධන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් කේ.ඒ. විමලනෙත්තිරාජා සහ ජනාධිපති ජ්‍යෙෂ්ඨ අතිරේක ලේකම් රසල් අපොන්සු යන මහත්වරුද මෙම අවස්ථාවට සහභාගී වූහ.

 “මැතිවරණයකදී විය යුත්තේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ස්ථාපිත වීමයි. විනිවිදභාවයකින්, ඡන්ද දායකයන්ට පමණක් නොව, අපේක්ෂකයන්ටත් විශ්වාසය තැබිය හැකි මැතිවරණයක් පැවැත්වීම වැදගත්” යැයි නාචෝ සැන්චේස් අමෝර් මහතා පෙන්වා දුන්නේය.

 ස්පාඤ්ඥය නියෝජනය කරමින්, යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වුණු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු වන සැන්චේස් අමෝර් මහතා මේ බව පැවැසුවේ, කොළඹ පැවැති විශේෂ මාධ්‍ය හමුවකදීය. මාධ්‍යවේදීන්, විදෙස් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් ඇතුළු බොහෝ දෙනෙක් එම අවස්ථාවට සහභාගී වූහ.

 නාචෝ සැන්චේස් අමෝර් මහතා ප්‍රමුඛ යුරෝපා සංගම් නිරීක්ෂණ කණ්ඩායමට ප්‍රධාන නිරීක්ෂකයන් 10 දෙනකු සහ තවත් නිරික්ෂකයන් 26 දෙනකු ඇතුළත් වෙයි. ඊට අමතරව, ඉදිරියේ දී තවත් නිරීක්ෂකයන් කණ්ඩායමක් ද මෙරටට පැමිණීමට නියමිතය. ඒ අනුව, සැප්තැම්බර් 21 වැනිදා පැවැත්වෙන ජනාධිපතිවරණය නිරීක්ෂණයට දායක වන සමස්ත නිරීක්ෂකයන් ගණන 80 කි. 

මොවුන් රට පුරා දිස්ත්‍රික්ක නවයේ සංචාරය කරමින්, ඡන්ද ප්‍රකාශ කිරීමේ වැඩ කටයුතු, ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම්, ඡන්දය ගණන් කිරීම සහ ප්‍රතිඵල නිකුත් කිරීම නිරීක්ෂණය කරනු ඇත. යුරෝපා සංගම් නිරීක්ෂණ කණ්ඩායම මෙරටට පැමිණ සිටින්නේ, මැතිවරණ කොමිසම කළ විශේෂ ඇරැයුමකට අනුවය. 

“පැහැදිලිව කියන්න ඕනෑ ශ්‍රී ලංකාව යුරෝපා සංගමයේ මිතුරෙක්. යුරෝපා සංගමය ශ්‍රී ලංකාවේ මිතුරෙක්. අනෙක් රටවල් හා සාපේක්ෂව ශ්‍රී ලංකාවේ මැතිවරණ පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් ගැටලුවක් නැහැ. අප මෙරටට පැමිණියේ ශ්‍රී ලංකාව සහ එහි ජනතාව වනුවෙන් රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලිය ශක්තිමත් කරමින්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණයක් දැකීමේ අරමුණින්. ශ්‍රී ලංකාවේ, ස්වෛරීත්වට බාධා කිරීමක් අපෙන් සිද්ධ වෙන්නේ නැහැ” යැයි නාචෝ සැන්චේස් අමෝර් මහතා මාධ්‍ය හමුවේ දී වැඩි දුරටත් පැහැදිලි කළේය.

මැතිවරණයෙන් දින කීපයකින් පසු, නිරීක්ෂණ කණ්ඩායම, මාධ්‍ය හමුවක් පවත්වා මූලික ප්‍රකාශයක් නිකුත් කිරීමට නියමිත බවත් පසුව ජනාධිපතිවරණය සම්බන්ධයෙන් නිර්දේශ සහිත සවිස්තරාත්මක වාර්තාවක් මැතිවරණ කොමිසම ඇතුළු අදාළ පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ බෙදා ගැනීමට නියමිත බව ද පැවැසෙයි.