ලෝකවාසී බෞද්ධ ජනතාවගේ පරම පූජනීය ආගමික උත්සවය වෙසක් පුණ්ය මහෝත්සවයයි. ශ්රී ලංකාව ඇතුළු ආසියාතික රටවල වෙසක් උත්සවය ඉතා ඉහළින් සමරන අතර, වර්තමානය වන විට සංක්රමණික බෞද්ධ ජනතාව සහ බුදුදහමට ඇලුම් කරන විදේශිකයන් නිසා ලෝකයේ විවිධ කලාපවල, විශේෂයෙන්ම බටහිර රටවල පවා වෙසක් සැමරුම් ඉතා අලංකාරවත්ව සිදුවේ. දේශසීමා සහ සංස්කෘතික භේදයකින් තොරව, ලෝකයේ විවිධ රටවල් තමන්ටම ආවේණික වූ සිරිත් විරිත්වලට මුල්තැන දෙමින් මෙම උදාර තෙමඟුල සමරනු ලබයි.
බුදුන් වහන්සේගේ උප්පත්තිය සිදුවූ නේපාලයේ ලුම්බිණිය සහ බුද්ධත්වයට පත්වුණු ඉන්දියාවේ බුද්ධගයාව කේන්ද්ර කරගනිමින් ආසියාවේ ප්රධාන වෙසක් සැමරුම් පැවැත්වේ.
එහිදී සුදු වස්ත්රයෙන් සැරසුණු බැතිමතුන් විහාරස්ථාන කරා පැමිණ සිල් සමාදන් වීම, බුද්ධ පූජා පැවැත්වීම සහ දුප්පතුන්ට ආහාර පැළඳුම් පරිත්යාග කිරීම වැනි දානමය කටයුතුවල නිරත වෙති.
තායිලන්තය, මියන්මාරය සහ ලාඕසය වැනි රටවල වෙසක් දිනය 'විසාඛ බුචා' ලෙස හඳුන්වන අතර, එහිදී බැතිමතුන් රාත්රී කාලයේදී අතින් ගත් පහන් හෝ ඉටිපන්දම් ඇතිව විහාරස්ථාන වටා තුන් වරක් ප්රදක්ෂිණා කිරීමේ සුවිශේෂී ආගමික චාරිත්රයක නිරත වෙති.
ලෝකයේ විශාලත්ම බෞද්ධ මන්දිරය වන ඉන්දුනීසියාවේ බොරෝබුදූර් විහාරය කේන්ද්ර කරගනිමින් පැවැත්වෙන වෙසක් සැමරුම ද ඉතා උත්කර්ෂවත් ය. එහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ බැතිමතුන් විශාල පිරිසක් එක්ව රාත්රී අහසට වර්ණවත් පහන් කූඩු දහස් ගණනක් මුදාහැරීම ලෝක ප්රසිද්ධ දර්ශනයක් බවට පත්ව ඇත.
මේ අතර දකුණු කොරියාවේ වෙසක් උත්සවය සති කිහිපයක් තිස්සේ 'නෙළුම් පහන් උත්සවය' ලෙස සමරන අතර, සෝල් නුවර වීදි පුරා විවිධ හැඩැති වර්ණවත් පහන් කූඩු ප්රදර්ශනය කෙරේ.
ජපානයේ බුදුන් වහන්සේගේ උපත අප්රේල් මාසයේදී සමරන අතර, එහිදී කුඩා බුදු පිළිම මතට මිහිරි තේ පැන් වත්කර දෝවනය කිරීමේ චාරිත්රයක් පවත්වනු ලබයි.
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, ඕස්ට්රේලියාව, කැනඩාව සහ යුරෝපීය රටවල වෙසක් උත්සවය සමරනු ලබන්නේ වර්තමානයේ එහි වෙසෙන ශ්රී ලාංකික, ටිබෙට් සහ වියට්නාම වැනි සංක්රමණික බෞද්ධ ප්රජාව මුල් කරගනිමිනි.
බටහිර රටවල වෙසක් පොහොය යෙදෙන සතියේ දිනය රජයේ නිවාඩු දිනයක් නොවන බැවින්, බොහෝවිට වෙසක් උත්සවයට අදාළ ප්රධාන පිංකම් සහ සැමරුම් පවත්වනු ලබන්නේ ඒ ආසන්නයෙන්ම යෙදෙන සෙනසුරාදා හෝ ඉරිදා දිනයන්හිදීය.
එහි පිහිටි බෞද්ධ විහාරස්ථාන කේන්ද්ර කරගනිමින් සිල් සමාදන් වීම්, ධර්ම දේශනා සහ භාවනා වැඩසටහන් බහුලව සංවිධානය කෙරේ.
බටහිර රටවල වෙසෙන ශ්රී ලාංකිකයන් එකතු වී තමන්ගේ නිවෙස් සහ විහාරස්ථාන භූමිය වෙසක් කූඩු සහ විදුලි බුබුළු දල්වා ආලෝකමත් කරන අතර, විහාරස්ථාන පරිශ්රයන්හි හෝ කුලියට ගත් පොදු ශාලාවල බත්, කොත්තු, අයිස්ක්රීම්, කෝපි වැනි විවිධ දන්සල් පැවැත්වීමට ද කටයුතු කරති.
එමෙන්ම, ඕස්ට්රේලියාවේ සහ ඇමරිකාවේ ප්රධාන නගරවල පොදු උද්යාන හෝ නගර ශාලා තුළ බහු-සංස්කෘතික වෙසක් උත්සව පවත්වන අතර, එහිදී විවිධ රටවල බෞද්ධ චාරිත්ර, නර්තන සහ සංස්කෘතික සංදර්ශන ඉදිරිපත් කෙරේ.
බටහිර වෙසක් සැමරුම් හරහා බුදුදහමේ එන සාමය, මෛත්රිය සහ අවිහිංසාව යන පණිවිඩය බටහිර සමාජයට ප්රබලව සන්නිවේදනය වන අතර, වර්තමානයේ බොහෝ බටහිර ජාතිකයන් ද මේ සඳහා ඉතා උනන්දුවෙන් සහභාගි වෙති.
ජාත්යන්තර වෙසක් දිනය
දේශසීමා, ජාති හෝ සංස්කෘතික භේදයකින් තොරව වෙසක් උත්සවය අද වන විට ලෝක ව්යාප්ත උත්සවයක් බවට පත්ව ඇත.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය (UN) පවා වෙසක් දිනය ජාත්යන්තර වශයෙන් පිළිගත් දිනයක් බවට ප්රකාශයට පත් කර තිබීම නිසා, ලෝකයේ කොතැනක වුවද බෞද්ධ ජනතාවට තම ආගමික නිදහස භුක්ති විඳිමින්, ලෝක සාමය උදෙසා වෙසක් උත්සවයේ අසිරිය සහ ආමිස-ප්රතිපත්ති පූජාවන් ලොව පුරා ප්රචලිත කිරීමට මාවත විවර වී තිබේ.
වෙසක් පොහොය නිමිත්තෙන්, ඉන්දියාවේ ලඩාක් ප්රාන්තය කේනද්රකොට ගනිමින් සර්වඥ ධාතු ප්රදර්ශනයක් ආරම්භ විය. ඒ, ඉන්දීය ස්වදේශ කටයුතු අමාත්ය අමිත් ෂාගේ ප්රධානත්වයෙනි. ජාත්යන්තර බුද්ධ ශ්රී සර්වඥ ධාතු ප්රදර්ශනය යනුවෙන් මෙය නම් කෙරුණි.
බුදුන් වහන්සේගේ දේශනා කළ කරුණාව, සාමය සහ අහිංසාව වර්තමාන ලෝකයට වෙන කවරදාටත් වඩා අදාළ වන බව එම ධාතු ප්රදර්ශනයේ දී ඉස්මතු විය. නවදිල්ලියේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇති මෙම පූජනීය සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලා, ඉන්දීය රජයේ විශේෂ ගුවන් මගින් ලඩාක් ප්රාන්තයේ ලේ නුවර වෙත වැඩම කරනු ලැබුණි.
ලඩාක් යනු බෞද්ධයන් වැඩිපුර වාසය කරන ඉන්දීය ප්රාන්තයකි. බුදුන් වහන්සේගේ සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලා ප්රදර්ශනය ආරම්භ කරමින් පැවැති විශේෂ උත්සවයේ දී රැස්ව සිටි පිරිස ඇමතූ අමිත් ෂා ප්රකාශ කළේ මෙම වෙසක් පුන් පොහෝ දිනය ලඩාක් වැසියන්ට සුවිශේෂී දිනයක් වන බවය.
ධාතු ප්රදර්ශනය නැරඹීම සඳහා ලඩාක් සහ අවට ප්රදේශවලින් දහස් සංඛ්යාත බෞද්ධ ජනතාවක් මෙන්ම සංචාරකයන් ද පැමිණි බව ඉන්දීය මාධ්ය වාර්තා පෙන්වා දෙයි. “වසර 75 කට පසුව, යළිත් වරක්, ශ්රී සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලා ලඩාක් ප්රාන්තයට වැඩම කර තිබෙනවා. 
වසර 75 කට පෙර මෙම ධාතූන් වහන්සේලා මෙහි වැඩම කළ අවස්ථාවේදී දුෂ්කර මාර්ග සහ ප්රවාහන පහසුකම් අවම වීම හේතුවෙන් වන්දනාමාන කිරීමට අවස්ථාව ලැබුණේ ඉතා සුළු පිරිසකට පමණයි. ඒත් අද වන විට දියුණු මාර්ග පද්ධතියක් තිබෙනවා. ගමන් බිමහන් පහසුයි. ඒ නිසා ලඩාක් සහ කාර්ගිල් ප්රාන්තවල බෞද්ධ බැතිමතුන්ට බුදුන්ගේ අධ්යාත්මික පණිවිඩය සමීප කර ගැනීමට අවස්ථාව උදා වී තිබෙනවා.” යැයි අමිත් ෂා පැවැසීය.
හිමාල අඩවියේ බෞද්ධ උරුම ආරක්ෂා කිරීමටත්, ආධ්යාත්මික සංචාරක කර්මාන්තය ප්රවර්ධනය කිරීමටත් අග්රාමාත්ය නරේන්ද්ර මෝදි ප්රමුඛ ඉන්දීය මධ්යම රජය කැපවී සිටින බව ද ස්වදේශ කටයුතු අමාත්යවරයා රැස්ව සිටි පිරිස අමතමින් අවධාරණය කළේය.
ලෝවැසි බෞද්ධ ජනතාවට අතිශය වැදගත්, වෙසක් පුන් බොහෝ දිනය අයත්, මැයි මාසය ‘බෞද්ධ උරුම මාසය’ ලෙස නම් කිරීමට කැනඩාව තීරණය පසුගිය ද තීරණය කිරීම සිදුවීශේෂී සිදුවීමකි.ශ්රී ලාංකික සම්භවයක් ඇති – කැනේඩියානු බෞද්ධ නායකයකු වන විසිත සිරින් ලීලාරත්නය කැනේඩියානු පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ මහජන පෙත්සමක් සලකා බලා මෙම පියවර ගත් බව පැවැසෙයි.
කැනඩාවේ ශ්රී ලංකා මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය ද මේ බව තහවුරු කළේය. ශ්රී ලංකාවේ ඉපදි කැනඩාවේ පදිංචි බෞද්ධ නායකයකු වන විසිත සිරින් ලීලාරත්නය ඔටාවා නුවරට වෙසක් හදුන්වාදීමේ පුරෝගාමියාය. e-6893 ලෙස ලියාපදිංචි කළ පෙත්සමට අදාළව, රට පුරා කැනේඩියානුවන් 3,102 දෙනකුගේ අත්සන් ලැබීමත් සමග කනාටා ආසනය නියෝජනය කරන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී ජෙනා සඩ්ස්, එම අදාළ යෝජනාව නිල වශයෙන් ඉදිරිපත් කළාය.
පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී ජෙනා සඩ්ස් ප්රයත්නයේ වැදගත්කම ඉස්මතු කරමින්, කැනේඩියානුවන් 300,000 කට අධික ප්රමාණයක් තමන් බෞද්ධයන් ලෙස හඳුන්වා ගෙන ඇති බවත්, ඔවුන් අධ්යාපනය, සෞඛ්ය සේවය, අන්ය ආගමික සංවාදය සහ ප්රජා සේවා ක්ෂේත්රවල අර්ථවත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බවත් පෙන්වා දී ඇත.
ලොව පුරා පිළිගත් වෙසක් සමය සමඟ එකට ගලා යන මැයි මාසය, බෞද්ධ උරුමය ගෞරවයෙන් සනිටුහන් කිරීමට වඩාත් සුදුසු මාසය බව ඇය අවධාරණය කර තිබෙන අතර නගරාධිපති මාක් සට්ක්ලිෆ් යටතේ ඔටාවා නගරය, 2026 මැයි ‘බෞද්ධ උරුම මාසය’ ලෙස නිල වශයෙන් ප්රකාශ කර තිබේ.
එය ඒ ලෙස කළ ප්රථම බටහිර අග නගරය වන අතර කැනඩා අග්රාමාත්ය මාක් කාර්නේ ද, මෙම අවස්ථාව සනිටුහන් කරමින්, කැනේඩියානුවන් බෞද්ධ සම්ප්රදායන් හා වටිනාකම් පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට දිරිමත් කරමින්, නිල ප්රකාශයක් නිකුත් කළේය.
නීතියක් ලෙස සම්මත වූ විට, ජාතික මට්ටමින් බෞද්ධ උරුමය සැමරීමට සම්පූර්ණ මාසයක් නිල වශයෙන් කැපකරන ලොව ප්රථම රාජ්යය ලෙස කැනඩාව ඉතිහාසගත වන අතර, ලෝක බෞද්ධ ප්රජාව සඳහා ඓතිහාසික ජයග්රහණයක් සනිටුහන් කරයි.
